بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي

792

تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )

وزن مفعله مشتق از سغب بمعنى جوعست يعنى يا طعام دادنست در روزى كه خداوند جوع و گرسنگى باشد يعنى در روزى كه در آن روز مردمان گرسنه باشند و طعام بدشوارى بدست آيد مخفى نماند كه هر گاه عقبه عبارت از اطعام باشد با آنكه از حديث معلوم شد كه عقبه ولايت ائمهء هدى عليهم السلام است بنا برين بايد كه حمل عقبه بر اطعام حمل مشبه به باشد بر مشبه زيرا كه قبول ولايت ائمة هدى عليهم السلام باعث حياة نفوس است مانند اطعام كه آن نيز موجب حياة ابدانست يَتِيماً ذا مَقْرَبَةٍ يعنى عقبه آنست كه اطعام كنيد يتيمى را كه صاحب قرابت و خويشى باشد حاصل كلام آنست كه خويشان يتيم ملاحظهء صله رحم كرده در وقت شدت و جوع اطعام آن يتيم كنند و اين ترغيب است بر تقديم اقارب بر اجانب أَوْ مِسْكِيناً ذا مَتْرَبَةٍ يا اطعام كنند فقيرى را كه از غايت فقر و شدت احتياج و گرسنگى بر خاك چسبيده باشد و پهلو بر خاك گذاشته و درين شكى و ريبى نيست كه فك رقبه و اطعام يتيم و مسكين در وقت تعسر متضمن مخالفت نفس است زيرا كه نفوس خسيسه در وقت عسرت نميخواهند كه اطعام و انفاق به كسى كنند لهذا از آن تعبير بعقبه كه طريق صعبست شده و تتمهء حديث على بن ابراهيم كه از حضرت ابى جعفر الباقر عليه السّلام روايت كرده اينست كه « قوله يَتِيماً ذا مَقْرَبَةٍ يعنى رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و إله و المقربة قرباه أَوْ مِسْكِيناً ذا مَتْرَبَةٍ يعنى امير المؤمنين عليه السّلام مترب بالعلم » اتراب بمعنى استغنا و بىنيازيست بنا برين مترب بالعلم به اين معنى خواهد بود كه آن حضرت بينياز است بسبب علم و دانش ثُمَّ كانَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا معطوفست بقول خداى تعالى كه فرموده فك رقبة يعنى پس باشد در وقت فكاك رقبه و اطعام ايتام و مساكين از آن جماعت كه استقامت ورزيده باشند بر ايمان زيرا كه اين افعال بدون ايمان و استقامت بر آن اصلا نفعى ندارد و لفظ « ثم » براى ترتيب ذكريست نه ترتيب واقعى زيرا كه در واقع ايمان مقدم بر اين افعالست و چون ميانهء اين افعال و ايمان تباعد در رتبه است بنا برين بلفظ ثم عطف كرد وَ تَواصَوْا