مشيت و ارادهء الهى بر افعال عباد چنين گفته‌اند كه چون مبادى افعال راجع به حق تعالى است مثل ايجاد آلات آن فعل كه حياة و قدرت و قوت و همت و شوقست پس گويا كه مشيت و ارادهء الهى تعلق به آن گرفته و ابن بابويه گفته كه تعلق ارادهء خداى تعالى بر قبايح به اين معنى است كه اراده كرده خداى تعالى كه منع نكند مرتكب قبايح و معاصى را از ارتكاب آن مگر بزجر و قول نه بجبر و قهر چنانچه در اوائل سورهء فرقان از كتاب خصال مذكور شده « و فى رواية اخرى سئل عن المفوضة قال كذبوا بل قلوبنا اوعية لمشية اللَّه عز و جل فاذا شاء شئنا ثم تلا هذه الاية » مفوضه جماعتىاند كه ميگويند كه حق سبحانه و تعالى مشيت اشيا را مفوض و مرجوع بائمهء هدى عليهم السلام داشته از معصوم پرسيدند كه اين قوم در اين قول صادقند يا كاذب ؟ حضرت در جواب فرمودند كه ايشان دروغ گفتند بلكه دلهاى ما ظرفهاى مشيت الهىاند پس هر گاه حق تعالى امرى را خواهد ما نيز ميخواهيم و الا فلا « 1 » و بواسطهء تأييد اينحديث آيهء وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ را تلاوت كردند حاصل كلام اينست كه تدبر تام درين مقام بايد كرد و چراغ دل را بنور اقوال ائمهء طيبين و طاهرين عليهم السلام روشن گردانيد و اقتباس حقايق از احاديث ايشان نمود تا آن كه از ظلمات و شبهات دور افتاده بصراط المستقيم رسند إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً بدرستى كه خداى تعالى هست دانا بجميع اشياء و هر چه خواهد و هر چه كند بمقتضاى مصلحت خواهد و كند يُدْخِلُ مَنْ يَشاءُ فِي رَحْمَتِهِ داخل كند خداى تعالى هر كه را كه خواهد در هدايت و توفيق خود يعنى توفيق خود را رفيق هر كس كه خواهد مىكند و صاحب مجمع البيان رحمت الهى را تفسير بجنت كرده يعنى در مىآرد از اهل ايمان هر كس را كه خواهد به بهشت خود فخر رازى گفته كه بنا بر اين بايد كه دخول در بهشت بمحض مشيت الهى باشد نه بسبب استحقاق و اين

--> ( 1 ) - گويا مؤلف را در فهم كلام امام اشتباهى روى داده و در نتيجه « مفوضه » هم نادرست معنى شده است .