مصدر بكلمهء اذا شده مخفى نماند كه اين وجه دلالت دارد بر اين كه در آيهء إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ در هر دو موضع سزاوار تصدير كلمهء اذاست چه آن نيز معلوم نزد خداى تعالى است اللَّه اعلم بحقايق كلماته إِنَّ هذِهِ تَذْكِرَةٌ بدرستى كه اين سوره بنا بر اشتمال آن بر ترغيب و ترهيب موعظه و پنديست مر كسانى را كه تأمل در آن كنند در اصول كافى از محمد بن فضيل روايت كرده كه من تأويل آيت إِنَّ هذِهِ تَذْكِرَةٌ را از حضرت امام موسى الكاظم پرسيدم حضرت فرمود كه مشار اليه هذه ولايت ائمهء هدى است عليهم السلام يعنى بدرستى كه ولايت أوصيا موعظه و پنديست مر خلايق را فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى رَبِّهِ سَبِيلًا پس هر كه خواهد فرا گيرد بسوى رضاى پروردگار خود راهى را بسبب تحصيل خيرات و قبول ولايت واليان دين خود چه عنان اختيار بقبضهء اقتدار او است و مجبور نيست وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ و نميخواهيد شما اى عباد خيرات و طاعات را مگر وقتى كه خداى تعالى آن را بخواهد تخصيص ما تشاءون بخيرات و طاعات به اعتقاد صاحب مجمع البيان عليه الرحمه اينست و در تفسير اين آيه گفته « و ما تشاءون شيئا من العمل بطاعة الا ان يشاء اللَّه و يريده » و بعد ازين گفته كه « و ليس المراد بالآية انه سبحانه يشاء كل ما يشاؤه العبد من المعاصى و المباحات و غيرها » و در تصحيح اعتقاد خود ميگويد كه دلائل واضحه قائمست بر اين كه حق سبحانه و تعالى ارادهء قبايح نمىكند زيرا كه حق تعالى فرموده وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ « 1 » و مَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْماً لِلْعِبادِ « 2 » و متكلمين اماميه را اين اعتقاد است و اما اين اعتقاد مخالف صريح احاديث مرويه از اهل بيت طيبين و طاهرين عليهم السلام است چنانچه در كتاب توحيد از حضرت أمير المؤمنين عليه السّلام روايت كرده كه آن حضرت فرمودند كه « الاعمال على ثلاثة احوال فرايض و فضائل و معاصى و اما الفرائض فبامر اللَّه عز و جل و برضاء اللَّه و قضاء اللَّه و تقديره و مشيته و علمه

--> ( 1 ) - س بقره : 2 ، ى 185 ( 2 ) - س 40 : مؤمن ، ى 31