بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي

641

تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )

نامه‌هاست بَلْ لا يَخافُونَ الْآخِرَةَ بلكه نميترسند ايشان از عذاب آخرت و در حديث وارد شده كه سبب نزول آيهء : بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتى صُحُفاً مُنَشَّرَةً اين بود كه جمعى از قريش به خدمت حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و إله آمده آرزو كردند طريقه‌اى را كه در ميان بنى اسرائيل مقرر شده بود و آن طريقه چنين بود كه چون يكى ازينها گناهى ميكرد و و ميخوابيد صبح آن گناه را با كفارهء آن نوشته بر بالاى سر خود مىيافت پس جبرئيل اين آيت را براى آن حضرت نازل گردانيد به اين معنى كه بلكه قوم تو هر كدام از اينها ميخواهند كه داده شود به او نامهء گناه او با كفارهء آن نه چنان است كه اگر اين نامه به او داده شود اعراض از حق ننمايد بلكه نميترسند ايشان عذاب اخروى را و از اين جهت اعراض از حق مينمايند كَلَّا نه چنانست كه كفار ميگويند كه قرآن سحر است و قول بشر إِنَّهُ تَذْكِرَةٌ بدرستى كه قرآن موعظه و پند است فَمَنْ شاءَ ذَكَرَهُ پس هر كه خواهد پند گيرد به آن محمد بن فضيل بعد از آنكه معنى آيات سابقه را از ابو الحسن ماضى امام موسى الكاظم عليه السّلام پرسيد گفت آخر اين آيات كَلَّا إِنَّها تَذْكِرَةٌ چه معنى دارد ؟ حضرت فرمود كه ضمير انها راجع بولايتست و كلا نفى از انكار ولايتست و حاصل كلام اينست كه ولايت امير المؤمنين و اولاد طيبين او عليه و عليهم السلام تذكره است و اين حمل مانند حمل سابق بطريق مبالغه است زيرا كه قرآن و ولايت مذكرند نه تذكره مخفى نماند كه درين سوره موافق مشهور « كَلَّا إِنَّهُ تَذْكِرَةٌ » نازل شده آرى در سورهء عبس كَلَّا إِنَّهُ واقع شده پس مىتواند كه درين سوره نيز انها نازل شده باشد ليكن منافقين ديده باشند كه رجوع انها بولايت ظاهر الانطباقست بنا برين تبديل آن كرده باشند و محتمل است كه محمد بن فضيل آيهء سوره عبس را درين جا سؤال كرده باشد بواسطهء طلب تفسير هر دو آيه چون ولايت مصدر است ضمير راجع به آن هم مؤنث ميتواند باشد و هم مذكر وَ ما يَذْكُرُونَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ و ياد نكنند آن را و پندپذير نشوند به آن مگر اينكه خواهد خداى تعالى كه ياد آن كنند يعنى به اختيار خود ياد آن نخواهند