إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ بدرستى كه پروردگار تو ميداند أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنى مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ اينكه تو برميخيزى براى عبادت كمتر از دو ثلث شب وَ نِصْفَهُ وَ ثُلُثَهُ و بر ميخيزى در نصف شب و در سه يك شب وَ نِصْفَهُ وَ ثُلُثَهُ بنصب معطوفست بر ادنى و تقدير كلام چنين است كه انك تقوم نصفه و ثلثه چنانچه در ترجمه بيان كرديم وَ طائِفَةٌ مِنَ الَّذِينَ مَعَكَ معطوفست بر ضمير تقوم يعنى و بر ميخيزند گروهى از آنان كه با تو ميباشند به جهت تأسى و تبعيت تو « و فى مجمع البيان عن ابن عباس فى قوله وَ طائِفَةٌ مِنَ الَّذِينَ مَعَكَ قال على و ابو ذر » وَ اللَّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ و خداى تعالى تقدير مىكند مقادير ساعات شب و روز را و نمىداند آن را مگر خداى تعالى چنانچه مىفرمايد كه عَلِمَ أَنْ لَنْ تُحْصُوهُ ميداند خداى تعالى اينكه شما هرگز طاقت احصا و شمردن مقدار كل واحد از اجزاء شب و روز به آسانى نداريد بنا برين ضمير تحصوه راجع مىشود بامر مقدر كه آن مقدار اجزاء شب و روز است فَتابَ عَلَيْكُمْ پس تخفيف داد خداى تعالى بر شما و رفع اثم نمود از شما در ترك آن چنانچه رفع اثم نمود از تائب پس مراد از توبه لازم توبه است فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ پس بخوانيد آنچه ميسر شود شما را از قرآن يعنى پس بگزاريد آنچه ميسر شود شمار از نماز شب و تسميهء نماز به قرآن از قبيل تسميهء كل است باسم جزء و ارادهء نماز از قرآن با سابق و لاحق آيه در غايت مناسبت و به اعتقاد بعضى لفظ قرآن بمعنى حقيقى خود باقيست و مراد وجوب قراءت قرآنست در غير نماز آنچه ميسر شود و صاحب مجمع البيان گفته كه ظاهر از ما تيسر مقداريست كه قاريان ارادهء آن كنند و دوست داشته باشند آن را و بعضى