بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي
23
تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )
أَمْ مَنْ يَأْتِي آمِناً يا كسى كه بيايد ايمن از آتش دوزخ يَوْمَ الْقِيامَةِ در روز قيامت ؟ و بعد ازين بطريق تهديد و وعيد ميفرمايد كه اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ بكنيد اى اهل الحاد آنچه ميخواهيد إِنَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ بدرستى كه خداى تعالى به آنچه شما ميكنيد بينا و داناست و موافق آن جزا خواهد داد إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِالذِّكْرِ لَمَّا جاءَهُمْ بدرستى كه آنان كه كافر شدند به قرآن هنگامى كه آمد قرآن بايشان پس ايشان بمكافات آن گرفتار خواهند شد . بنا برين خبر إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا محذوفست و ميتواند كه إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بدل إِنَّ الَّذِينَ يُلْحِدُونَ باشد و درين صورت خبر إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا محذوف نيست و لا يَخْفَوْنَ عَلَيْنا خبر آن است وَ إِنَّهُ لَكِتابٌ عَزِيزٌ و بدرستى كه آن ذكر كه قرآنست هر آينه كتابيست بسيار نفع و بى نظير و شبيه لا يَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ نيايد به آن كتاب هيچ باطلى از پيش وى وَ لا مِنْ خَلْفِهِ و نه از عقب آن ، يعنى نه كتب ما تقدم : تورية و انجيل و زبور آن را باطل كنند و بعد ازين نيز كتابى نخواهد آمد كه آن را تواند باطل كرد . اين معنى را على بن ابراهيم از حضرت ابى جعفر الباقر عليه السلم روايت كرده و در مجمع البيان از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه معنى آيه اينست كه نيست در اخبار ماضيهء آن و در اخبار آتيهء مستقبله آن بطلانى و دروغى بلكه جميع آن اخبار مطابق واقع و نفس الامرست تَنْزِيلٌ مِنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ اى هو تنزيل من حكيم حميد تا آنكه تنزيل خبر مبتداء محذوف باشد يعنى قرآن فرو فرستاده شده از نزد خداى داناى ستوده شده ما يُقالُ لَكَ گفته نميشود يعنى نميگويند مر تو را كفار قوم تو إِلَّا ما قَدْ قِيلَ لِلرُّسُلِ مِنْ قَبْلِكَ مگر مثل آنچه گفته ميشد مر پيغمبران را كه پيش از تو بودهاند پس از تكذيب ايشان غمناك نبايد گرديد و ميتواند كه معنى آيه اين باشد كه نمىگويد حق سبحانه و تعالى مر تو را مگر مثل آنچه بتحقيق گفته بود پيغمبران ما تقدم را و بنا بر توجيه اول إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ وَ ذُو عِقابٍ أَلِيمٍ كلام مستأنف است يعنى بدرستى كه پروردگار