بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي
331
تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )
است در عقب نماز صبح روز جمعه تلاوت كردن سورهء الرحمن و هر گاه آيهء « فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ » را بخوانيد بايد كه بگوئيد « لا بشىء من آلاءك رب اكذب » و از جابر بن عبد اللَّه نقل كرده كه چون حضرت رسالت پناه صلّى اللَّه عليه و إله سورهء الرحمن را بر مردم خواند ساكت گشته هيچ نگفتند پس آن حضرت فرمود كه جن در گفتن جواب از شما نيكو ترند زيرا كه چون آيهء فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ بر ايشان خوانده شود در جواب گويند كه « لا بشىء من آلائك ربنا نكذب » . [ سوره الرحمن ( 55 ) : آيات 14 تا 23 ] خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ صَلْصالٍ كَالْفَخَّارِ ( 14 ) وَ خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مارِجٍ مِنْ نارٍ ( 15 ) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 16 ) رَبُّ الْمَشْرِقَيْنِ وَ رَبُّ الْمَغْرِبَيْنِ ( 17 ) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 18 ) مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيانِ ( 19 ) بَيْنَهُما بَرْزَخٌ لا يَبْغِيانِ ( 20 ) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 21 ) يَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَ الْمَرْجانُ ( 22 ) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 23 ) خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ صَلْصالٍ و آفريد آدم را كه ابو الآباء و پدر جميع آدميانست از گل خشك آواز دهنده كَالْفَخَّارِ مانند گل پخته به آتش چون سفال وَ خَلَقَ الْجَانَّ و آفريد جان را كه پدر جن است چنانچه مراد از انسان آدمست كه پدر انس است و در عيون اخبار الرضا در حديث شامى آورده كه از حضرت امير المؤمنين عليه السلم اسم پدر جن را پرسيد حضرت فرمود نام او شومانست و بعد ازين فرمودند كه « و هو الذى خلق من مارج من نار » و بعضى گفتهاند كه مراد از جان مطلق جن است مِنْ مارِجٍ مِنْ نارٍ از صاف و خالص كه آن آتش است بنا برين من نار بيان من مارج است و بعضى گفتهاند كه مِنْ مارِجٍ مِنْ نارٍ به اين معنى است كه از زبانهء سرخ و زرد و سبز از آتش كه آن رنگها به يكديگر آميخته باشند و چون خلقت جن و انس از جمله نعمتهاست بعد ازين ميفرمايد