بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي
325
تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )
إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي ضَلالٍ وَ سُعُرٍ بدرستى كه گناهكاران در گمراهى انداز حق در دار دنيا و در آتشها سوزانند در سراى آخرت على بن ابراهيم گويد كه « فى ضلال اى فى عذاب ، و سعر واد فى جهنم عظيم » يعنى مجرمين در عذابند و در وادى جهنم كه آن واديى عظيم است يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلى وُجُوهِهِمْ روزى كه اين مجرمان كشيده شوند در آتش دوزخ بر رويهاى خود ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ اى « يقال لهم ذوقوا حرّ النار و المها » يعنى گفته شود ايشان را كه بچشيد مرارت حرارت آتش جهنم و الم آن را و چون مس سبب تألم است بنا بر اين مراد از مس سقر الم آنست فى ثواب الاعمال عن الصادق عليه السّلام « ان فى جهنم لواديا للمتكبرين يقال له سقر شكا الى اللَّه شدة حره و سأله ان يأذن له ان يتنفس فتنفس فاحرق جهنم » يعنى در جهنم وادييست براى متكبران و گردن كشان ميگويند آن را سقر اين وادى از شدت حرارت خود شكوه كرد بسوى خداى تعالى و سؤال كرد كه بگذارند او را كه نفسى بكشد و چون حق تعالى گذاشت كه آن نفس بكشد نفسى كشيد و از نفس كشيدن آن تمام جهنم بسوخت نعوذ باللّه منه إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ بدرستى كه آفريديم ما هر چيزى را در وقتى و مدتى معلوم چنانچه على بن ابراهيم تصريح كرده يا آفريديم ما هر چيزى را به مقدار و مرتبهاى كه لايق آن باشد بر مقتضاى حكمت و بر وفق مصلحت كُلَّ شَيْءٍ منصوبست بفعل مقدر كه خلقناه مفسر آنست وَ ما أَمْرُنا إِلَّا واحِدَةٌ و نيست ايجاد ما مگر كلمهء واحده كه آن لفظ كن است كَلَمْحٍ بِالْبَصَرِ مانند بر هم زدن چشم در سرعت يا و نيست امر بآمدن قيامت در سرعت مگر قدر بر هم زدن چشم وَ لَقَدْ أَهْلَكْنا أَشْياعَكُمْ و هر آينه بتحقيق هلاك كرديم ما در قرون ماضيه اشباه و امثال شما را در عبادت اصنام و شرك بر ملك علام فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ پس آيا هيچ پند گيرنده هست كه از حال آن اشياع پند گرفته از شرك بگذرد وَ كُلُّ شَيْءٍ فَعَلُوهُ فِي الزُّبُرِ و هر چيزى كه كردهاند آن را كافران و مشركان مكتوب در نامههاى اعمال و احوال ايشانست وَ كُلُّ صَغِيرٍ وَ كَبِيرٍ