بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي

5

تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )

فرموده كه وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ « 1 » و ثابت شده كه خلق سماوات در دو روز واقع شده پس اگر خلق زمين در دو روز و خلق اقوات در چهار روز شده باشد لازم مىآيد كه خلق سماوات و ارض در هشت روز تحقق يافته باشد و اين منافى ما سبق است و در اين مقام ( و قدر فيها اقواتها فى يومين ) نگفت تا اشعار باشد باتصال دو روز خلق اقوات به دو روز خلق زمين . على بن ابراهيم ايام را در اربعة ايام به چهار فصل كه فصل ربيع و صيف و خريف و شتاست تفسير كرده و گفته « سمى اللَّه هذه الاوقات اياما » و درين صورت فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ احتياج بحذف مضاف ندارد و حاصل كلام اينست كه خداى تعالى تقدير معايش و اقوات حياة در چهار فصل كرده : در فصل شتا باران‌ها نازل مىگردد تا آنكه زمين و اشجار آبستن شوند ، و در فصل ربيع نباتات از زمين رويد و از اشجار اثر ميوه‌ها ظاهر گردد ، و در صيف ميوه‌ها نضج يابند و حبوب سخت شوند ، و در خريف همه خوش بو و بارور گردند . و اگر بناء عالم بيك فصل ميبود اين مراتب تحقق نمىيافت و حيوانات از قوت خود مىافتادند فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ سَواءً مصدر بمعنى استواست اى : استوت الاربعة استواء يعنى مساوى و يكسان بودند اين چهار روز يكسان بودنى . و چون بعضى ايام متساوى ميباشند مانند ايام خط استوا و بعضى مختلفند مثل ايام امكنهء ديگر ، پس حق تعالى ميفرمايد كه چهار روز خلق زمين و ما فيها همه برابر يك ديگر بودند كه اصلا زيادتى و نقصان در آنها نبود لِلسَّائِلِينَ بعضى گفته‌اند كه « للسائلين » متعلق بمحذوفست اى : هذا الحصر لاجل من سأل : فى كم خلقت الارض و ما فيها ؟ يعنى اين حصر بر چهار روز و ذكر آن به جهت رفع اشتباه كسيست كه شك داشته باشد در خلقت زمين و آنچه در آنست و سؤال كند كه در چه مدت اينها واقع شده‌اند ؟ و جمعى را اعتقاد اينست كه « للسائلين » متعلق به قَدَّرَ فِيها أَقْواتَها است اى : قدر فيها اقواتها للسائلين اى للمحتاجين و تعبير محتاجين بسائلين بواسطهء آنست كه هر محتاجى در معرض سؤال است و ميتواند كه سواء للسائلين به اين تقدير باشد

--> ( 1 ) - س هود 11 ى 7 .