[ سوره الذاريات ( 51 ) : آيات 15 تا 19 ] إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ ( 15 ) آخِذِينَ ما آتاهُمْ رَبُّهُمْ إِنَّهُمْ كانُوا قَبْلَ ذلِكَ مُحْسِنِينَ ( 16 ) كانُوا قَلِيلاً مِنَ اللَّيْلِ ما يَهْجَعُونَ ( 17 ) وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ ( 18 ) وَ فِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ ( 19 ) إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ بدرستى كه پرهيزكاران از شرك و معاصى در روز جزا باشند در بوستانها و چشمه‌ها يعنى در بوستانهايى كه مشتمل باشد بر چشمه‌هاى جاريه آخِذِينَ ما آتاهُمْ رَبُّهُمْ حالكونى كه اخذ كننده باشند بر وجه رضا و رغبت آن چيزى را كه داده باشد ايشان را پروردگار ايشان از نعمتهاى لذيذه و كرامتهاى جليله پس علت استحقاق ايشان را به اين نعمت عظيمه بيان ميفرمايد كه إِنَّهُمْ كانُوا قَبْلَ ذلِكَ مُحْسِنِينَ بدرستى كه آن متقيان بودند پيش از دخول در جنات در دار تكليف نيكوكاران پس تفسير احسان مىكند كه كانُوا قَلِيلًا مِنَ اللَّيْلِ ما يَهْجَعُونَ بودند ايشان كه در زمان اندكى از شب خواب ميكردند بنا برين كلمهء ما در ما يهجعون زائد است و ميتواند كه كلمهء ما مصدرى باشد اى كان قليلا من الليل هجوعهم يعنى بود اندكى از شب خواب كردن ايشان بنا برين قليلا خبر كان و هجوعهم بدل از اسم كان است كه آن ضمير جمع در كانوا است و بعضى گفته‌اند كه كلمهء ما نافيه است به اين معنى كه بودند ايشان كه در قليلى از شب نيز خواب نميكردند و در روز و شب مشغول عبادت الهى بودند و ساعتى از عبادت نمىآسودند ليكن صاحب كشاف نافيه بودن ما را نفى كرده بواسطهء آنكه قليلا معمول ما يهجعون است و تقدير كلام چنين است كه « و كانوا ما يهجعون قليلا من الليل » و مقرر است نزد علماء ادب كه ما بعد ماء نافيه عمل در ما قبل خود نمىكند و نميگويند كه زيدا ما ضربت و بعضى اثبات نافيه بودن ما كرده‌اند به اين روش كه وقف در قليلا نموده اند ، و « مِنَ اللَّيْلِ ما يَهْجَعُونَ » را ابتداى كلام گرفته تا آنكه قليلا خبر كانوا باشد نه معمول يهجعون و درين صورت مفاد كانوا قليلا همان مفاد وَ قَلِيلٌ ما هُمْ است كه حق تعالى در ( ج 4 : 16 )