بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي
118
تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )
كلمهء « منه » را « منّة » به تشديد نون و نصب ميخوانده تا آنكه مفعول مطلق فعل مقدر باشد اى منّ منّة يعنى به اين تسخير منت گذاشت شما را منّت گذاشتنى و بعضى « منة » را برفع خواندهاند بتقدير هو منّة إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ بدرستى كه در آنچه مذكور شد هر آينه علامات قدرت الهى است براى گروهى كه تفكر كنند در آن و چون مشركين مؤمنين را بدشنام ميرنجاندند و سخن نالايق ميگفتند و مؤمنين در صدد انتقام ايشان در ميآمدند بنا بر اين ، اين آيه آمد كه : قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا اى : قل للذين آمنوا اغفروا يغفروا . پس آنچه بايد گفت درين جا محذوفست كه آن « اغفروا » است يعنى بگو اى محمد آنانى را كه ايمان آوردهاند عفو كنيد و در گذريد كه عفو ميكنند و در ميگذرند اين مؤمنين بمحض گفتن تو لِلَّذِينَ لا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ مر جرايم آن جماعتى را كه اميد ندارند و و منتظر نيستند حوادث و بلائى را كه از جانب خداى تعالى بر دشمنان او واقع خواهد شد « روى عن ابى عبد اللَّه انه قال : ايام اللَّه المرجوة ثلاثة : يوم قيام القائم و يوم الكرّة و يوم القيمة » و چون جواب « قل ، يغفروا » كه بصيغهء مضارع غايبست واقع نميشود بنا بر عدم صحت معنى آن ، بنا بر اين « يغفروا » را تفسير به « اغفروا ، يغفروا » كرديم و بعضى گفته اند كه كلمهء يا در « يغفروا » حرف نداست به اين تقدير كه « قل للذين آمنوا يا ايها المؤمنين اغفروا » يعنى بگو مر مؤمنين را كه اى مؤمنين بگذريد از آن جماعت كه منتظر وقايع الهى بر اعداء او نيستند لِيَجْزِيَ قَوْماً بِما كانُوا يَكْسِبُونَ تا جزا دهد خداى تعالى هر گروهى را بدانچه بودند كه كسب ميكردند حاصل كلام آنكه بگو بمؤمنين كه شما از سر انتقام اين قوم در گذريد و بخداى تعالى واگذاريد و ايشان چنين خواهند كرد تا آنكه خداى تعالى جزاى اين قوم دهد زيرا كه جزاى الهى اشدّ و ادومست . جمعى را گمان اينست كه مراد از للذين لا يرجون ايام اللَّه و همچنين مراد از قوما كفارند و آيه منسوخست بآيهء قتال . و بعضى گفتهاند كه مراد از قوم مؤمنين