بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي
19
تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )
[ سوره مريم ( 19 ) : آيات 37 تا 40 ] فَاخْتَلَفَ الْأَحْزابُ مِنْ بَيْنِهِمْ فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ مَشْهَدِ يَوْمٍ عَظِيمٍ ( 37 ) أَسْمِعْ بِهِمْ وَ أَبْصِرْ يَوْمَ يَأْتُونَنا لكِنِ الظَّالِمُونَ الْيَوْمَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ ( 38 ) وَ أَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الْأَمْرُ وَ هُمْ فِي غَفْلَةٍ وَ هُمْ لا يُؤْمِنُونَ ( 39 ) إِنَّا نَحْنُ نَرِثُ الْأَرْضَ وَ مَنْ عَلَيْها وَ إِلَيْنا يُرْجَعُونَ ( 40 ) فَاخْتَلَفَ الْأَحْزابُ پس اختلاف كردند فرق نصارى مِنْ بَيْنِهِمْ از ميان يكديگر يعقوبيه از نصارى گفتند كه : عيسى خداست كه از آسمان هبوط كرد ، باز صعود نمود به آسمان ، و نسطوريه گفتند كه : او پسر خداست ، و اسرائيليه گفتند : عيسى ثالث ثلاثه است . و « مِنْ بَيْنِهِمْ » بواسطهء آن گفت كه در ميان ايشان جمعى يعنى ملكائيه قائل به حق شدند و عيسى را بندهء خداى تعالى و پيغمبر او دانستند فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا پس شدت عذاب مر آنان را كه كافر شدند مِنْ مَشْهَدِ يَوْمٍ عَظِيمٍ از وقت حاضر شدن روز بزرگ ، كه آن روز قيامت است و بزرگى آن باعتبار بزرگى اهوال است . أَسْمِعْ بِهِمْ وَ أَبْصِرْ اى و ابصر بهم . و اين صيغه براى تعجب است . يعنى سزاوار است كه تعجب كنند از زيادتى شنوايى و بينايى اين كافران يَوْمَ يَأْتُونَنا در روزى كه بيايند نزد ما ، يعنى روزى كه بيايند در محشر براى جزاى ما لكِنِ الظَّالِمُونَ الْيَوْمَ ليكن ستمكاران و كافران امروز يعنى در دنيا فِي ضَلالٍ مُبِينٍ در گمراهى ظاهرند ، و ملخص سخن اين است كه : كافران در دنيا از امور عقبى جاهلند و در آخرت عارف بآنند چنانچه حق تعالى در جاى ديگر فرموده كه : « فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ » ليكن اين معرفت سودى نكند ايشان را . وَ أَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ و بيم كن اى محمد كافران مكه را از هول روزى كه بدكاران حسرت و ندامت خورند از ارتكاب افعال قبيحه ، و بعضى حسرت را باهل جنت نيز نسبت دادهاند بواسطهء آنكه چرا ارتكاب افعال حسنه بيشتر نكرديم تا آنكه از جملهء سابقين باشيم ، و اين وقتى معقول است كه حسرت كه لازمهء آن حزن و اندوه است اهل بهشت