تو را پيش از اين وَ لَمْ تَكُ شَيْئاً و حال آنكه نبودى تو چيزى بلكه بودى . معدوم ؛ پس قادر خواهم بود بر آفريدن فرزند نيز از دو عقيم زيرا كه زايل ساختن مانع تولد كه عقم و عقر است ، آسانتر خواهد بود از آفريدن معدوم صرف ، و ظاهر آيه دال است بر اينكه معدوم شيء نيست مگر آنكه گفته شود كه مراد از « وَ لَمْ تَكُ شَيْئاً : و لم تك شيئا موجودا » است كه در اين صورت منافات با شيء بودن معدوم ندارد . [ سوره مريم ( 19 ) : آيات 10 تا 11 ] قالَ رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً قالَ آيَتُكَ أَلاَّ تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلاثَ لَيالٍ سَوِيًّا ( 10 ) فَخَرَجَ عَلى قَوْمِهِ مِنَ الْمِحْرابِ فَأَوْحى إِلَيْهِمْ أَنْ سَبِّحُوا بُكْرَةً وَ عَشِيًّا ( 11 ) و چون زكريا از بشارت بوجود فرزند ، تيقن بهم رسانيد اما وقت حمل آن معلوم او نبود لهذا از حق تعالى درخواست تعيين وقت حمل آن فرزند نمود : قالَ رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً گفت اى پروردگار من بگردان براى من علامتى را كه تا به آن علامت حمل فرزند معلوم من شود . قالَ گفت خداى تعالى بطريق وحى مر زكريا را كه آيَتُكَ أَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ علامت تو بر اين امر اين است كه سخن نتوانى گفت با مردمان هر چند ذكر خداى تعالى و تلاوت تورات و انجيل توانى كرد . و بعضى گفته‌اند كه مراد اين است كه اصلا حرف نتوانى زد ليكن تقييد بناس مؤيد حمل اولست و لهذا فخر رازى اين حمل را اصح مىداند ثَلاثَ لَيالٍ سَوِيًّا سه شبانه روز پى در پى و بهم پيوسته . بنا بر اين « سويا » صفت « ثلاث ليال » است و بعضى گفته‌اند كه « سويا » حال از زكريا است به اين معنى كه سخن نتوانى گفت با مردمان در حالتى كه صحيح و تن درست باشى و آفتى و سقمى بر تو و بر زبان تو راه نيافته باشد ، چنانچه على بن ابراهيم گفته كه « اى صحيحا من غير مرض » در سورهء آل عمران « 1 » « ثَلاثَةِ أَيَّامٍ » و در اينجا « ثلاث ليال » اشارت است بر اينكه اين علامت در سه روز با ليالى آن مستمر بود . فَخَرَجَ عَلى قَوْمِهِ پس بيرون آمد زكريا بر قوم خود بدون آنكه قدرت تكلم با ايشان داشته باشد مِنَ الْمِحْرابِ از مصلاى خود يا از غرفه‌اى كه در آنجا مىبود و در

--> ( 1 ) - س 3 ى 41