بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي
26
تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )
آنچه پنهانست . در حديث آمده كه مراد از « ما ظَهَرَ مِنْها » زنا آشكار و تهيهء اسباب و افعال قبيحه است ، و از « ما بَطَنَ » نكاح ازدواج پدر چنانچه قبل از بعثت بهترين كاينات صلوات اللَّه عليه و آله مدار بر اين بوده كه پسر بعد از فوت پدر زن او را غير از مادر خود ميگرفته و بروايت كلينى رضى اللَّه عنه و على بن ابراهيم رحمه اللَّه از جملهء فواحش ممنوعه ، ائمهء جور و متابعت ايشانست وَ الْإِثْمَ و نيز حرام كرده خمر را و در حديث وارد شده كه مراد از « اثم » در قرآن مجيد خمر و ميسر است چنانچه حق تعالى در موضع ديگر فرموده : يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ وَ الْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ و نيز حرام گردانيد ظلم و كبر را كه به غير حقاند بنا برين « بِغَيْرِ الْحَقِّ » تأكيد « بغى » است زيرا كه بغى البته به غير حق مىباشد و مرويست كه مراد از « بغى » زنا كردن پنهانى است چنانچه فاحشه زنا كردن آشكار است وَ أَنْ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ و ديگر حرام ساخت اينكه شريك سازيد بعبادت خدا ما لَمْ يُنَزِّلْ آنچه را كه فرو نفرستاده خداى تعالى بِهِ بشريك گردانيدن آن و پرستش آن سُلْطاناً حجتى و برهانى و چون دليلى كه دلالت بر اشراك كند مفقود است پس اشراك حرام خواهد بود وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ و نيز حرام گردانيد اين را كه بگوئيد و افترا كنيد بر خداى تعالى ما لا تَعْلَمُونَ آنچه را كه نميدانيد . مرويست كه هر كه فتوى دهد مردم را به چيزى كه نداند لعنت كنند او را ملائكهء آسمان و زمين . وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ و مر هر جماعتى را وقتى است مقرر و معين براى موت فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ پس چون بيايد يعنى نزديك شود وقت موت آنها لا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً و پس نيابند از آن أجل ساعتى كه در عرف اقصر اوقات است وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ و پيشى نيز نگيرند بدان اجل و بعضى از مفسرين « اجل » را بمعنى عذاب استيصال گرفتهاند يعنى هر امتى را غير از مؤمنان وقتى است مقرر كه در آن وقت مستأصل خواهند شد و أثرى از ايشان نخواهد ماند و به هيچ وجه تقديم و تأخير در آن راه نيابد ليكن تفسير اول قطع نظر