انحطاط روم قديم » با ادلّهء بسيار روشن و تحليل و توجيه علمى و فلسفى سقوط و بدبختى روم قديم را پس از دوران شكوه و عظمت آن شرح ميدهد و نتيجه ميگيرد كه علّت سقوط و زوال ، همان بىاعتدالى در ميان قواى روحانى و جسمانى و افراط در پيروى از خواسته‌هاى نفسانى و شهوات جسمانى بوده است . فيلسوفان و دانشمندان بزرگ كه استوارى و پايدارى اين جهان و نظام احسن منظومهء شمسى را بر روى پايهء « عدل » دانسته و يكى از صفات بارزهء آفريدگار و فرمانرواى مطلق اين جهان و آن جهان را « عدل » نام برده‌اند ، مقصودشان همان اعتدال و ميانه روى ميان قوى و نيروهاى گوناگون است چنان كه اگر كوچكترين بى اعتدالى و بىنظمى در نظام جهان پيش آيد ، بيقين ويران و نابود خواهد شد . اين حكم دربارهء افراد انسان نيز كه در حقيقت هر فردى خود جهانى است مشتمل بر صفات و خصال و نيروهاى گوناگون كاملا منطبق است زيرا هر گاه بىاعتدالى ميان خواسته‌ها و نيروهاى وى دست دهد چه از راه افراط و چه از راه تفريط بيقين عاقبتى شوم و روزگارى قرين بدبختى و زبونى در دنبال خواهد داشت . چون اكنون كم و بيش اين حالت بىاعتدالى در اجتماع ما ديده مىشود و بيشتر مردم متوجّه امور مادّى شده و بر اثر خواندن نوشته‌هاى آلوده و زهرآگينى از جادّهء اعتدال و استقامت منحرف گرديده و در پيروى از خواسته‌ها و شهوات جسمانى افراط ميكنند ، بر خردمندان و واقع بينان و علاقمندان بصلاح و سعادت مردم كشور فرض است كه با وسايل علمى و اخلاقى تا آنجا كه امكان دارد اين بىاعتدالى و زياده‌روى در خواهشهاى نفسانى را از ميان ببرند . نشر كتب تربيتى و دينى خاصّه ترجمه و تفسير قرآن كريم كه بزرگترين معلّم و راهنماى بشر و مشتمل بر سودمندترين و عملىترين دستورهاى اين جهان و آن جهان است بهترين داروى اين مرض خانمانسوز و بنيان كن مىباشد .