خداوند متعال فرموده : ( لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ ) - تا براى مردم آنچه به سويشان نازل شده بيان نمايى « 1 » با توجه به اينكه شناخت محكم نيازى به بيان ندارد ، و اميدى به بيان متشابه نيست . و در تعيين محكم و متشابه اقوال مختلفى گفته‌اند : 1 - محكم آن است كه مراد از آن دانسته شده ، يا به ظهور يا به تأويل ، و متشابه : خداوند علم آن را به خود اختصاص داده ، مانند : برپاشدن ساعت قيامت ، و خروج دجّال ، و حروف مقطّعه اوايل سورها . 2 - محكم آن است كه معنايش واضح باشد ، و متشابه نقيض آن است . 3 - محكم آن است كه تنها يك وجه تأويل را مىپذيرد ، و متشابه آن است كه وجوه مختلف مىپذيرد . 4 - محكم آن است كه معنايش قابل تعقل باشد ، و متشابه خلاف آن است ، مانند : شمار نمازها ، و اختصاص روزه به ماه رمضان . اين را ماوردى گفته است . 5 - محكم به‌خودىخود معنايش مستقل است ، ولى متشابه آن است كه مستقل نيست و بايد به غير خودش برگردانده شود . 6 - محكم آن است كه با نزول تأويلش نيز هست ، ولى متشابه جز به تأويل درك نمىگردد . 7 - محكم آن است كه الفاظش تكرار نشده ، و مقابل آن متشابه است . 8 - محكم : فرايض ، وعده و وعيد است ، و متشابه قصه‌ها و امثال است . ابن أبى حاتم از طريق علىّ بن أبى طلحه ، از ابن عبّاس آورده كه گفت : محكمات ، آيات ناسخ قرآن حلال ، حرام ، حدود و فرايض آن است ، و آنچه به آن ايمان آورده شود و عمل گردد ، و متشابهات منسوخ آن ، و مقدّم ، و مؤخّر ، و أمثال ، و قسمهاى آن است ، و آنچه به آن ايمان آورده شود ولى عمل نگردد . و فريابىّ از مجاهد آورده كه گفت : محكمات آن است كه حلال و حرام در آن باشد ، و غير از آن متشابه است كه هر قسمت ، قسمت ديگر را تصديق مىنمايد . و ابن أبى حاتم از الرّبيع آورده ، گفت : محكمات همان آيات امركنندهء بازدارنده است .

--> ( 1 ) . نحل ، 44