معين الدين فراهى هروى ( ملا مسكين )
122
تفسير حدائق الحقائق ( قسمت سوره يوسف )
ماه كه عبارت از پدر و مادر عالىمقدار و و اصل نامدار ويند ، با اسباط موافقت نمايند ، اما چون مىدانست كه حوادث روزگار در كار است از عين الكمال احتراز نموده تعبير واقعه با يوسف در ميان نياورد ، و از تقرير واقعه نزد اخوان منعش فرمود زيرا كه برادران تعبير خواب مىدانستند و بنا بر اغواى شيطان از مكر ايشان مىانديشيد چنان كه حق تعالى فرمود « قالَ يا بُنَيَّ لا تَقْصُصْ رُؤْياكَ عَلى إِخْوَتِكَ فَيَكِيدُوا لَكَ كَيْداً » گفت يعقوب مر يوسف را اى پسرك من ( و اين تصغير از براى شفقت است ) اين خواب خود با برادران مگوى كه كيدى كنند و ساز بد سازند از براى تو « إِنَّ الشَّيْطانَ لِلْإِنْسانِ عَدُوٌّ مُبِينٌ » به درستى و راستى كه شيطان مر آدمى را دشمنى است آشكارا مبادا برادران را بر آن دارد تا دربارهء تو مكرى انديشند از اينجا گفتهاند كه « الاقارب كالعقارب » . نقلست : كه چون يوسف از پدر اين نصيحت استماع فرمود گونه مباركش متغيّر شد و خاطر عاطرش فاتر « 1 » گشت و هراسى « 2 » از برادران در دلش پديد آمد چرا كه ايشان مردم درشت طبع بودند و مبارزان خصم شكن مردافكن . يعقوب چون اثر ترس در وى مشاهده فرمود او را نواخته در بر كشيد و تعبير خواب بوى بيان كرد و دلدارى داده ، به بشارتها مبشر گردانيد و گفت اى فرزند زود باشد كه بخشنده بىمنّت قامت با استقامت ترا به خلعت اجتبا مشرف گرداند و محرميّت اسرار خويش ارزانى داشته ، نعمت خود بر تو و بر آن پدر تو تمام گرداند و مراتب سنيّه و درجات عليه آباء و اجدادت برساند چنان كه حقتعالى از آن خبر داده قال اللّه تعالى : « وَ كَذلِكَ يَجْتَبِيكَ رَبُّكَ » و همچنين كه به تو نمود حق تعالى اين واقعه شريفه را برگزيند تو را به نبوّت و پادشاهى . « وَ يُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحادِيثِ » و بياموزاند ترا علم تعبير خواب و معانى كلام و آيات كتب آسمانى و حديث و نصايح و مواعظ حكما و گويند تعبير خواب و تأويل خواب هر دو به يك معنى است و آن عبارتست از
--> ( 1 ) - د : فاطر . ( 2 ) - د - ح : و هراسى در دل از همه برادران پديد آمد .