الملا فتح الله الكاشاني
32
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )
و طواف ميكنند و هرگز نوبت به اول نميرسد و خازن آن فرشتهايست كه او را زرين خوانند و آنخانه از ياقوت سرخ است و خداى تعالى در زمان آدم به زمين فرستاد و در زمان طوفان نوح امر نمود تا آن را به آسمان بردند و زهرى از سعيد بن مسيب نقل كرده كه حضرت رسالت فرمود كه بيت المعمور در آسمان دنياست و در آسمان چهارم نهريست كه آن را نهر حيوان خوانند هر روز جبرئيل بوقت طلوع آفتاب در آن نهر ميرود و چون بيرون آيد جنحه خود را مىافشاند هفتاد هزار قطره از آن ميچكد و حق تعالى هر قطرهء از آن فرشتهء مىآفريند و همه را امر مىكند در داخل شدن در بيت المعمور پس ايشان آن روز در خانه نماز ميگذارند و طواف ميكنند و روز ديگر باز حق تعالى هفتاد هزار فرشتهء ديگر بطريق مذكور مىآفريند و به اين امر مأمور ميسازد و هرگز نوبة به اول نميرسد و نزد بعضى مراد از بيت المعمور قلوب مؤمنانست كه عرش رحمن است و عمارة آن بمعرفة و اخلاص است يعنى قسم بقلوب اهل ايمان كه معمور است بخلوص و عرفان . وَ السَّقْفِ الْمَرْفُوعِ و سوگند بسقف بلند برافراشته يعنى آسمان كه مجموع انوار حكمتست و مخزن اسرار فطرت و نزد ابن عباس مراد عرش الهيست كه جامع غرايب و عجايبست و گويند مراد آسمان اول است كه مانند سقف است و اين قول از امير المؤمنين عليه السّلام منقولست . وَ الْبَحْرِ الْمَسْجُورِ و سوگند بدرياى پر برآمده يا بجهنم كه بجهة پرى آتش در آن افروخته و تابيده است سعيد بن جبير نقل كرده كه امير المؤمنين على عليه السّلام از يهودى پرسيد كه در كتاب شما دوزخ در كدام موضع است گفت در دريا فرمود ما اراه الاصادقا نميدانم او را در اين قول الا راستگو لقوله تعالى و البحر المسجور مرويست از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه فرمود در روز قيامت درياها پر آتش كنند و به آب دريا آن آتش را افروزنده و برواية ديگر همهء درياها را در روز قيامة بتابند تا آتش سوزان شود و بعد از آن درياها را بيكدگر گشايند تا همه يك دريا گردد پس همه را بدوزخ روان سازند و نيز از امير المؤمنين عليه السّلام مرويست كه بحر مسجور دريائيست در زير عرش بارى تعالى عمق و قعر آن مقابل هفت آسمان و زمين است و در او آبيست سطبر مانند آب منى كه آن را بحر الحيوان گويند و در وقت بعث حق تعالى به آن امر كند تا چهل صباح در قبور باريده شود و در نفخه ثانيه همهء خلايق از آن زنده شوند و از قبور بيرون آيند و محققان گفتهاند كه سقف مرفوع روح رفيع القدر است كه سقف خانهء دلست بحر مسجور دليست كه به آتش محبت تافته شود حاصل كه حق سبحانه و تعالى بامور عظيمه عجيبه قسم ياد مىنمايد و ميفرمايد كه . إِنَّ عَذابَ رَبِّكَ بدرستى كه عذاب پروردگار تو لَواقِعٌ هر آينه بوقوع آينده است و نازل شونده . ما لَهُ نيست مر