الملا فتح الله الكاشاني

29

تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )

پس در تفسير مجمل ميفرمايد كه ما أَتَى الَّذِينَ نيامد بآنانكه بودند مِنْ قَبْلِهِمْ پيش از كفار مكه مِنْ رَسُولٍ هيچ فرستاده إِلَّا قالُوا مگر كه گفتند قوم او ساحِرٌ كه جادوست در وقتى كه معجزه بايشان مىنمود أَوْ مَجْنُونٌ يا ديوانه است گاهى كه از بعث ايشانرا خبر مىداد . أَ تَواصَوْا آيا وصيت كرده‌اند پيشينيان و پسينيان به به اين سخن تا همه متفق شدند به اين قول استفهام براى توبيخ است و مراد نفى آنست يعنى وصية نكرده‌اند بيكدگر بجهة عدم تلاقى ايشان در زمان واحد بَلْ هُمْ قَوْمٌ طاغُونَ بلكه ايشان گروهىاند نافرمان و از حد بيرون رفتگان و چون طغيان ايشان را بر اين قول ميدارد . فَتَوَلَّ عَنْهُمْ پس روى بگردان از ايشان يعنى چون مكرر اظهار دعوة كردى بر ايشان و ايشان بجهة اصرار و عناد از آن باز گرديدند پس از مجاورت ايشان اعراض نما تا وقتى كه مأمور شوى بقتال فَما أَنْتَ بِمَلُومٍ پس نيستى تو ملامة زده نزد حضرت عزة بجهة اعراض تو از ايشان بعد از تكرار تبليغ و دعوت به قدر وسع و طاقت در اين صورت ملوم بر ايشانست كه ترك قبول دعوة تو كرده‌اند . وَ ذَكِّرْ و پند ده اهل ايمان را فَإِنَّ الذِّكْرى پس بدرستى كه پند دادن تو تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ نفع ميدهد مؤمنان را يعنى بجهة عناد كافران و جحود اهل طغيان ترك تذكير و موعظه اهل ايمان مكن و دست از نصيحة ايشان بازمدار چه موعظه و نصيحة موجب زيادتى بصيرت ايشان مىشود و سبب اكتساب طاعات و اجتناب از محرمات از مجاهد نقل شده كه امير المؤمنين عليه السّلام روزى پيرهنى در خود پيچيده از خانه بيرون آمد محزون و غمناك و فرمود چون آيه فَتَوَلَّ عَنْهُمْ فَما أَنْتَ بِمَلُومٍ نازلشد هيچكس از ما نبود مگر كه غمگين شد و متيقن گشت بر انقطاع وحى و نزول عقوبة و چون آيه فَإِنَّ الذِّكْرى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ فرود آمد خوشحال شديم و در كتاب فصول آورده كه كلام مذكّر يعنى ناصح و واعظ بايد كه مشتمل باشد بر ده چيز كه تا سامعان را نفع رساند - اول تذكير نعمة خدا تا بشكرگذارى آن قيام نمايد - دوم ذكر ثواب محنت و بلا تا در آن شكيبائى ورزند سوم بيان عقوبة گناهان و تعداد آن تا از آن منزجر گردند و تايب شوند - چهارم اظهار وساوس شيطان تا از آن محترز شوند پنجم ذكر زوال دنيا و بىاعتبارى آن تا از رغبت بدان ميل نكنند ششم بيان مرگ كردن تا مستعد رفتن شوند - هفتم تكرار ذكر قيامة تا كار آن روز را بسازند - هشتم بيان دركات دوزخ و انواع عقوبتها كه از آن بترسند - نهم تعداد درجات بهشت و اقسام نعمتهاى