لِمَنْ كانَ لَهُ مر كسى را كه باشد مر او را قَلْبٌ دلى يعنى دلى متفكر در اخبار مذكوره چه كسى كه غير متفكر است بمنزله شخصى است كه بىقلب باشد از ابن عباس مرويست كه مراد از قلب عقل است تسميه آن بقلب به جهت آنست كه دل محل عقل و علم و فهم و ذكر است از شبلى منقول است كه كسى كه بموعظهء قرآنى متعظ مىشود دل او هميشه با خداى باشد و طرفة العينى از او غافل نباشد أَوْ أَلْقَى السَّمْعَ يا كسى كه القا كند يعنى فرا دارد گوش خود را بموعظهء فرقانى و نصايح قرآنى و بطريق اعتبار آن را بشنود وَ هُوَ شَهِيدٌ و او حاضر باشد بذهن خود يعنى دلش بذكر و فكر آنچه ميشنود مشغول باشد تا فهم معانى آن كند نزد استماع آن چه كسى كه ذهن او حاضر نباشد در حكم غايبست و استماع آن بمنزله عدم به جهت عدم ترتب فايده بر آن محققان گفته‌اند كه القاى سمع بوقت شنيدن قرآن چنان باشد كه گوئيا از پيغمبر ميشنود پس در فهم ترقى نمايد و چنان داند كه جبرئيل استماع مىكند و بعد از آن از اين مرتبه بلندتر برود و چنان پندارد كه از خدا ميشنود از امام جعفر صادق عليه السّلام مرويستكه تكرار قرآن ميكردم تا وقتى كه از متكلم آن شنيدم - وكيع كه يكى از رواة اهل سنت است گفت روزى دو شتر با صورتى در غايت زيبائى برسم هديه به خدمت حضرت رسالت صلى اللّه عليه و آله و سلّم آوردند آنحضرت باصحاب گفت كه از شما كيست كه دو ركعت نماز بگذارد بوجهى كه در آن نماز اصلا دل او مشغول بامر دنيا نباشد تا من يكى را از اين دو ناقه به او دهم پس شاه اوليا برخاست و به نماز مشغول شد و بعد از نماز جبرئيل فرود آمد كه حق تعالى ميفرمايد كه يكى از اين دو شتر را بعلى بن ابى طالب ده چنان كه وعده دادهء حضرت فرمود كه يا جبرئيل على در تشهد بخاطرش رسيد كه از آن دو شتر هر كدام بهتر باشد آن را ميخواهم به من دهد و اين امريست متعلق به دنيا جبرئيل فرمود يا محمد اين فكر على امريست متعلق بامور آخرت زيرا كه مقصود او آن بود كه اين شتر را فى سبيل اللّه تصدق نمايد كه لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ پس حضرت اين هر دو شتر را بعلى بن ابى طالب بخشيد چون اين امر بر اين احوال واقع شد حق تعالى آيه فرستاد كه إِنَّ فِي ذلِكَ لَذِكْرى لِمَنْ كانَ لَهُ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى السَّمْعَ وَ هُوَ شَهِيدٌ يعنى در اين عمل كه از على صادر شد از سر اخلاص موعظه و نصيحت كليست مر آن كسانى را كه ايشان هوشمندان باشند آورده‌اند كه يهودان بنا بر عقيدهء باطلهء ميگفتند كه حق تعالى بعد از آنكه در عرض شش روز آسمان و زمين آفريد در روز شنبه استراحت فرمود و پشت را بر عرش بازداد حق تعالى رد قول ايشان نموده فرمود . وَ لَقَدْ خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ و بدرستيكه ما بيافريديم آسمان و زمين را وَ ما بَيْنَهُما و آنچه ميان آنهاست از بحار و جبال و