بر اعادهء خلق چرا كفار مكه انكا آن ميكنند . وَ إِذا ذُكِّرُوا و چون پند داده شوند به قرآن لا يَذْكُرُونَ پند نپذيرند به او چون به ياد داده شوند دلايل صحت بعث ياد نكنند آن را و در آن تفكر و تدبر ننمايند . وَ إِذا رَأَوْا و چون ببينند آيَةً نشانى از نشانهاى خدا يعنى معجزه كه دلالة بر صدق قول تو كند چون شكافتن ماه و غير آن يَسْتَسْخِرُونَ مبالغه كنند در سخريه يا يكدگر را بسخريه خوانند . وَ قالُوا إِنْ هذا و گويند نيست اينكه ما ديده‌ايم إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ مگر جادوئى هويدا و بر سبيل عناد و استهزاء ميگويند كه . أَ إِذا مِتْنا آيا چون بميريم ما وَ كُنَّا تُراباً و باشيم خاك وَ عِظاماً و استخوانهاى بىگوشت و پوست أَ إِنَّا لَمَبْعُوثُونَ آيا ما برانگيخته شدگان باشيم يعنى بعد از آنكه خاك شده باشيم چگونه مبعوث شويم . أَ وَ آباؤُنَا الْأَوَّلُونَ آيا پدران نخستين ما كه خاك شده‌اند زنده شونده‌اند يعنى هرگز ما را و پدران ما را زنده نخواهند كرد . قُلْ بگو اى محمد مر اين منكران بعث را نَعَمْ آرى شما همه مبعوث شويد با پدران خود وَ أَنْتُمْ داخِرُونَ در حالتى كه خار و بيمقدار باشيد در نشاء آخرة و آنهنگام كه ارادهء الهى تعلق گيرد ببعث . فَإِنَّما هِيَ پس جز اين نيست كه آن بعث زَجْرَةٌ واحِدَةٌ يك راندن بود يعنى يك نفخه كه اسرافيل در صور دمد فَإِذا هُمْ پس ايشان ناگاه زنده شده از قبرها بيرون آمده يَنْظُرُونَ مينگرند به بعثى كه تكذيب آن ميكردند و مىبينند جزاى آنچه كرده‌اند از اعمال قبيحه و اقوال ناپسنديده . وَ قالُوا و گويند يا وَيْلَنا ايواى بر ما و هلاكت ما هذا يَوْمُ الدِّينِ اين روز حساب و پاداش كردار ماست كه ما را به آن وعده ميدادند مراد آنست كه ايشان در آن روز بعث معترف شوند و از تكذيب و عناد پشيمان گردند و هر چند فروتنى كنند هيچ فايده ندهد و ملائكه بايشان گويند كه . هذا اين روز يَوْمُ الْفَصْلِ روز حكم است يا روز جدا كردن نيكان از بدان و تميز كردن حق از باطل باينوجه كه مطيع را ببهشت اجلال و اكرام و عاصى را بدوزخ كشند بر سبيل اهانت و ايلام الَّذِي كُنْتُمْ به آنچنان روزى كه شما به آن تُكَذِّبُونَ تكذيب ميكرديد و باور نميداشتيد آن را بعد از آن خطاب رسد بفرشتگان مقرب كه . احْشُرُوا الَّذِينَ ظَلَمُوا جمع كنيد و فراهم آوريد آنانرا كه ستم كردند بر خود بسبب شرك و تكذيب رسولان يا بتعدى بر مردمان يعنى همه ظالمان و ستم كاران را گرد كنند وَ أَزْواجَهُمْ و اشباه و اعوان و اتباع يا زنان ايشان را كه