الملا فتح الله الكاشاني

334

تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )

كه مراد نماز شبست چه كثرة نماز شب مثمر نوريست كه در روز بر روى لايح گردد كما قال النبى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم من كثر صلاته بالليل حسن وجهه بالنهار و در حديث آمده است كه در روز قيامت حق تعالى با دوزخ خطاب كند كه اى آتش پخته ساز و بسوزان هر جا كه خواهى اما نزديك موضع سجده مشو عطاى خراسانى رواية كند كه هر كه نماز يوميه را بپاى دارد داخلست در سيماهم فى وجوههم من اثرا السجود ذلِكَ اين وصف عظيم الشان كه مذكور شد مَثَلُهُمْ صفت ايشانست فِي التَّوْراةِ در كتاب موسى وَ مَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ و صفت ايشان است در كتاب عيسى يعنى مؤمنان در اين دو كتاب بصفت عجيبه مذكوراند و به اين نعوت غريبه مذكور كَزَرْعٍ و ايشان همچو دانهء كاشته اند كه در حال اول أَخْرَجَ شَطْأَهُ بيرون آورد شاخهاى خرد خود را كه در نهاية باريكى و ضعيفى باشد فَآزَرَهُ پس معاونة دهد و قوى و نيرومند گرداند فَاسْتَغْلَظَ پس سطبر و غليظ شود فَاسْتَوى عَلى سُوقِهِ پس راست بايستد بر ساقها و اصول خود يعنى آن گياه ضعيف و نحيف به تدريج نشو و نما يابد و در آخر بر وجهى قوى گردد كه يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ بشگفت آورد مزارعانرا بجسامة و قوة و سطبرى و حسن اين مثل براى حال حضرت رسالتست و اصحاب يعنى همچنانكه دانهء مزروع در بداية حال شاخهاى ضعيف از او پيدا شود و بتدريج تربيت مىيابد تا كه قوى و جسيم مىشود و سبب تعجب زارعان گردد حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و اصحاب نيز در بداية حال در نهاية سخافة و ضعف حال بودند و بعد از آن بر سبيل تدريج قوة ميگرفتند تا كه قوة تمام پيدا كردند و بر جميع عالميان فايق آمدند و سبب تعجب مردمان شدند و يا زرع آنحضرتست كه در بدايت اسلام بىيار و معاون بود و شطاه اصحاب او كه دست او را قوى كردند يعنى همچنانكه زرع در اول دقيق و رقيق است و بتدريج غليظ مىشود و شاخها بر او متلاحق مىشود و بحيثيتى ميگردد كه مزارعان از قوة و كثرة او تعجب كردند و بر هر تقدير حق تعالى براى اهل و دين اسلام اين تشبيه فرموده لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ تا بخشم آورد بايشان يعنى بقوة كثرة ايشان ناگرويدگان را وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وعده كرد خداى آنان را كه گرويده‌اند به خدا و رسول وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ و كردند كارهاى ستوده مِنْهُمْ از ايشان از آنان كه يعنى سمت ذكر يافته‌اند مَغْفِرَةً آمرزش گناهان وَ أَجْراً عَظِيماً و مزدى بزرگ و بىپايان غرض از ذكر اين وعده براى مؤمنان آنست كه در اعمال صالحه بيشتر رغبت كنند خصوصا در جهاد كه ركن اسلام است و سبب مقهورية اهل كفر كه مستلزم غلبيت و قوهء اسلام است .