الملا فتح الله الكاشاني

3

تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )

خود پيچيده‌اند و به دو طيران ميكنند و دوى ديگر به روى خود فرو گذاشته‌اند بجهة حيا و خشيت از حق تعالى و از اينجا معلوم مىشود كه مراد حق تعالى خصوصيت اين اعداد نيست و نفى زياده بر اين و نيز از ابن عباس نقل است كه حضرت رسالت صلى الله عليه و آله فرمود كه در شب معراج جبرئيل را ديدم كه ششصد بال داشت و مصدق اينست قوله تعالى يَزِيدُ زياده مىكند خداى فِي الْخَلْقِ در آفريدهء خود ما يَشاءُ آنچه ميخواهد يعنى در اجنحهء ملائكه ميافزايد تا از چهار زياده شود و گويند مراد از خلق آدميان‌اند و زيادات ايشان يا عقليه است چون فصاحت و بلاغت و علم و كرم و جزالت راى يا جسمانية چون حسن صورت و ملاحت چشم و اعتدال قامت و صورت دلكش و قوت بطش و از ابو هريرة روايتست كه پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود كه مراد وجه حسن است و صورت و شعر حسن و گفته‌اند مراد حظ نيكوست يا محبت در دلها قشيرى گفته كه مراد علو همت است يا رضا بتقدير يا شوق بمرتبهء قرب و در حقايق سلمى آورده كه تواضع در اشراف و سخا در اغنيا و تعفف در فقرا و صدق در مؤمنان و شوق در محبان و اصح آنست كه مراد بخلق اعم از ملائكه و جن و انس است ابن شهاب از رسول صلى الله عليه و آله روايت كند كه فرمود جبرئيل را گفتم ميخواهم كه ترا بر آن صورت بينم كه حق تعالى ترا بر آن خلق فرموده جبرئيل در شب مهتاب پرها باز گذاشت و تمام روى زمين را فرا گرفت من از آن حال بيهوش شدم چون به هوش باز آمدم از بزرگى خلقت او متعجب شدم گفت اى محمد صلى الله عليه و آله از خلقت من تعجب ميكنى و بيهوش ميشوى اگر خلقت اسرافيل را به بينى كه دوازده جناح دارد كه جناحى از آن تا بمشرقست و جناحى تا به مغرب و عرش بر دوش اوست و پايهاى او در تحت ارض سابع و سر او از عرش برين درگذشته ترا چه حالت دست دهد و با وجود اين عظمة گاه هست كه از عظمة و هيبت حق تعالى مانند گنجشكى مىشود و نيز از حضرت رسالت صلى الله عليه و آله مرويستكه خدايرا فرشته ايستكه او را هزار هزار سر است و بر هر سرى هزار هزار روى و بر هر روئى هزار هزار دهن و در هر دهنى هزار هزار زبان و بهر زبانى خدايرا ميخوانند بهزار هزار لغت روزى بر خواطرش گذشت كه همانا خدايرا بندهء نباشد كه تسبيح او بيشتر از تسبيح من باشد حق تعالى به او خطاب فرموده كه مرا بنده ايستكه تسبيح و تهليل او بيش از اينست گفت بار خدايا او چه ميگويد فرمود كه ميگويد سبحان اللّه كلما سبح اللّه شىء و كما يحب اللّه ان يسبح و كما هو اهله و كما ينبغى لكرم وجهه و عز جلاله و الحمد للّه كلما احمد اللّه شىء و كما يحب اللّه ان يحمد و كما هو اهله و كما ينبغى لكرم وجهه و عز جلاله و لا إله الا اللّه كلما اهلل اللّه شىء و كما يحب اللّه ان يهلل و كما هو اهله و كما ينبغى لكرم وجهه و عز جلاله