الملا فتح الله الكاشاني

273

تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )

مقاتله و مصالحه و غلبيت و مغلوبيت وَ لا بِكُمْ و نميدانم كه چه كند بشما از خسف و قذف و رجف و قتل و اسر و زجر - اما از احوال آخرة باخبرم و از سر يقين ميدانم كه مؤمن موحد مستحق جنانست و كافر ملحد سزاوار نيران إِنْ أَتَّبِعُ پيروى نميكنم إِلَّا ما يُوحى مگر آنچيزيكه وحى كرده مىشود إِلَيَّ بسوى من و زياده بر آن علم ندارم و قادر نيستم وَ ما أَنَا و نيستم من إِلَّا نَذِيرٌ مگر بيم كننده از عذاب خدا مُبِينٌ آشكارا كنندهء انذار بمعجزات ظاهره پس در اظهار آيات مقترحه بىامر الهى قدرت ندارم و از عواقب خود و خواتيم احوال شما در دنيا بدون وحى خبر ندارم آورده‌اند كه چون اين آيه نازل شد مشركان اظهار خوشحالى كرده گفتند كار ما و محمد نزد خدا يكسانست چه هم‌چنانكه ما از عاقبت امر خود خبر نداريم او نيز از خاتمهء امر خود بى خبر است حق تعالى اين آيه فرستاد كه ليغفر لك اللّه ما تقدم من ذنبك و ما تاخر و چون اين آيه آمد صحابه آمده گفتند هنيئا لك يا رسول اللّه ترا معلوم شد كه خدا با تو چه خواهد كرد و ما را معلوم نشد كه با ما چه خواهد كرد آيه آمد كه ليدخل المؤمنين و المؤمنات از ابن عباس منقولست كه حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و اصحاب از كفار مكه بسيار آزار و ايذا ميكشيدند يكشبى آنحضرت در واقعه ديد كه از مكه هجرة نموده بزمينى كه در او آب بسيار و درختان بيشمار بود چون اينواقعه را اعلام صحابه كردند گفتند يا رسول اللّه در چه روز به اين سعادت رسيم تا از جفاى كفار خلاص شويم حضرت ايشانرا بر صبر ترغيب نمود چون جفاى كفار از حد درگذشت بهجرت تعجيل نمودند اين آيه آمد كه نميدانم كه من و شما مأمور خواهيم شد از متوطن شدن در مكه و ايذا و آزار كشيدن كفار و يا مهاجرت كردن به زمين پر گياه و پر آب همچنانكه در خواب ديدم و من عواقب امور خود و شما را نميدانم مگر بوحى و چون در اين باب وحى به من نيامده پس صبر كنيد تا هنگامى كه وحى نازلشود و آنگاه بر آنچه مأمور شويد بر آن عمل كنيد بعد از آن جهت تبكيت كفار ميفرمايد كه . قُلْ بگو اى محمد أَ رَأَيْتُمْ آيا چگونه مىبينيد و ميدانيد كه إِنْ كانَ اگر باشد قرآن مِنْ عِنْدِ اللَّهِ از نزد خداى وَ كَفَرْتُمْ بِهِ و كافر شده باشيد شما به آن وَ شَهِدَ شاهِدٌ و گواهى داده باشد گواهى مِنْ بَنِي إِسْرائِيلَ از اولاد يعقوب يعنى از اخيار ايشان كه عبد اللّه سلام است عَلى مِثْلِهِ بر آنچه مانند قرآنست و آن معانى تورية است كه مصدق قرآنست و مطابق معانى آن از توحيد و وعده و وعيد يعنى گفته باشد كه تورية مصدق قرآن است در معانى مذكوره كما قال و انه لفى زبر الاولين و ان هذا لفى الصحف الاولى فَآمَنَ پس ايمان