الملا فتح الله الكاشاني
233
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )
كند از بعضى منقولست كه حق تعالى در حينى كه موسى را پيش فرعون فرستاد عقدهء از زبان موسى برداشته چنان كه سؤال و احلل عقدة من لسانى و جواب قد اوتيت سؤلك يا موسى مخبر است بر آن پس مراد فرعون از اين قول اخبار بود از لكنتى كه پيش از اين داشت و گويند قوم فرعون موسى را پيش از رسالت بر اين وجه ديده و دانسته بودند و از رفع عقده خبر نداشتند و فرعون از اين معنى با خبر بود از اينجهت ذكر عقده را سبب تنفير ايشان گردانيد از او از روى اهانة اظهار اينمعنى نمود بر او و جبائى گفته كه بعد از رفع لكنت اندك ثقلى از آن باقى مانده بود از اينجهة فرعون او را به اين سرزنش نمود و چون رسم آنزمان چنان بود كه هر كرا پيشواى خود ميگردانيدند دستوانهاى طلا در دست او ميكردند و طوق زر در گردن او ميانداختند از اينجهة فرعون بعد از اظهار شوكة و حشمة خود و ضعف موسى بمذلت و حقارت و قلت انصار با قوم خود گفت كه اگر موسى راست ميگويد كه از نزد خدا بسياست و رياست قوم نامزد شده بقوله . فَلَوْ لا أُلْقِيَ عَلَيْهِ پس چرا افكنده نشد بر او أَسْوِرَةٌ مِنْ ذَهَبٍ دستوانها از زر و سيم يعنى خداى چرا او را دستوانهاى زرين نداده أَوْ جاءَ يا چرا نيامدهاند مَعَهُ الْمَلائِكَةُ با او فرشتگان مُقْتَرِنِينَ در حالتى كه پيوستگان باشند براى اعانت او چه هر پادشاهى كه ايلچى به جائى ميفرستد جمعى را از خواص خود به خدمت او نامزد مىكند تا ممد و معاون او باشند پس چگونه جايز باشد كه خداى تعالى مردى درويش را بىيار و مددكار برسالة فرستد . فَاسْتَخَفَّ پس سبك عقل يافت فرعون با مقدمات واهيه و تسويلات ركيك و تخيلات فاسده قَوْمَهُ گروه خود را در طاعة خود يا طلب خفة و لينت كرد از ايشان در مطاوعة كردن و منقاد شدن فَأَطاعُوهُ پس فرمان بردند او را و از متابعة روى نتافتند إِنَّهُمْ كانُوا بدرستى كه ايشان يعنى قبطيان بودند قَوْماً فاسِقِينَ گروهى بيرون رفتگان از دايرهء عبودية خدا و فرمان بردارى او بلكه خارج از طريق عقل كه بسبب مال فانى فرعون را بر موسى ترجيح داده تبعيت او اختيار كردند . فَلَمَّا آسَفُونا پس آنهنگام كه بسيار غضبناك و خشمناك ساختند ما را بافراط نمودن در عناد و عصيان و اسراف كردن در مكابره و طغيان انْتَقَمْنا مِنْهُمْ كينه كشيديم از ايشان از براى اولياى خود مراد بغضب و رضاى خدا اراده و تعذيب مجرمانست و اثابه مطيعان فَأَغْرَقْناهُمْ أَجْمَعِينَ پس غرق ساختيم همهء ايشانرا در دريا . فَجَعَلْناهُمْ سَلَفاً پس گردانيديم ايشانرا قدوه كافران كه