من و ميان تو بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ دورى ميان مشرق و مغرب يعنى كاشكى بعد مسافت من و تو مانند مسافتى بودى كه ميان مشرق و مغربست تا هرگز ترا نديدمى و به تو مقرون نشدمى فَبِئْسَ الْقَرِينُ پس بد هم‌نشينى تو و در اثناى اين تمنا فرشته بفرمان خدا بعايشان خطاب كند كه . وَ لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْيَوْمَ و سود ندهد شما را اين تمنا امروز إِذْ ظَلَمْتُمْ چه واضح شد كه ستم كرده‌ايد بر نفسهاى خود و عدم نفع تمنا بشما أَنَّكُمْ بسبب آنست كه شما هستيد فِي الْعَذابِ در عذاب دوزخ مُشْتَرِكُونَ انبازان بجهة آنچه در سبب عذاب شريك يكدگر بوديد و يا نفع ندهد شما را اينكه در عذاب مشتركيد يعنى اشتراك شما در عذاب سبب تخويف عذاب از هيچكدام نميشود و از اين ممر تعب بسيار و ملل بىشمار بآنحضرت ميرسيد حق تعالى آيه فرستاد كه . أَ فَأَنْتَ آيا تو ايمحمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم تُسْمِعُ الصُّمَّ ميشنوانى كرانرا أَوْ تَهْدِي الْعُمْيَ يا راه مينمائى كورانرا وَ مَنْ كانَ و آن را كه باشد فِي ضَلالٍ مُبِينٍ در گمراهى هويدا و پيدا يعنى نميتوانى كه بشنوانى سخن حق را يا بنمائى طريق هداية بآنانيكه گوش و هوش ايشان از شنيدن سخن حق كراست و ديدهء دل از ادراك راه حق تيره و بىنور و قادر نيستى بر هداية جماعتى كه ضلالة و غواية ايشان در كمال ظهور باشد بر وجهى كه آن بر هيچ عقلى پوشيده و پنهان نباشد خلاصهء معنى آنست كه چون قدرت ندارى بر آنكه بطريق اجبار و اكراه ايشانرا بدين اسلام درآرى پس بر ابلاغ اقتصار نما و تعب بسيار بخاطر خود راه مده ايشان مستوجب عقوبة و هلاكند . فَإِمَّا نَذْهَبَنَّ بِكَ پس اگر ببريم ترا بجوار رحمت خود پيش از آنكه تو انتقام از ايشان كشى فَإِنَّا مِنْهُمْ بدرستى كه ما ايشانرا مُنْتَقِمُونَ انتقام كشنده‌ايم به عذاب و نكال در دنيا و عقبى . أَوْ نُرِيَنَّكَ يا اگر خواهيم بنمائيم به تو الَّذِي وَعَدْناهُمْ آنچه وعده داده باشيم ايشانرا از عذاب و عقاب در زمان تو مثل قصهء روز بدر فَإِنَّا عَلَيْهِمْ پس بدرستيكه ما بر عذاب كردن مُقْتَدِرُونَ توانائيم يعنى بهر حال ايشان معذب خواهند شد يا در حياة تو يا بعد از وفات تو مرويست كه چون حضرت را اخبار كردند از آنچه بعد از او واقع شود از فتن عظيمه اثر اندوه و ملال بر جبين مبارك او ظاهر گشت و تا در حياة بود ضحك و طلاقة وجه از او مشاهده نشد و طبرسى صاحب تفسير آورده كه جابر بن عبد اللّه انصارى رواية كرده كه در حجة الوداع حاضر بودم حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خطاب باصحابه خود كرده گفت بايد كه من شما را بعد از خود كافر نيابم يعنى