الملا فتح الله الكاشاني
211
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )
در آنست به او ميرسانم و چون معلوم شد كه بسط و فقر بحسب مصالح عباد است پس حكمة در بسط رزق جماعتى كه بغى از ايشان صادر نميشود يا آنست كه منشأ بغى ايشان به بسط است بلكه حال ايشان نزد صدور بغى در حالة بسط و فقر مساويست و يا آنست كه اگر ايشان مبسوط الرزق نميبودى حال ايشان در بغى بدتر ميبودى . وَ هُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ الْغَيْثَ و اوست آنكس كه فرو ميفرستد بارانى را كه معيشت و فريادرس ايشانست در قحطى و خشك سالى مِنْ بَعْدِ ما قَنَطُوا از پس آنكه نوميد شده باشند از آمدن آن وَ يَنْشُرُ رَحْمَتَهُ و پراكنده مىكند رحمة واسعهء خود را كه آن بركات غيث و منافع آنست از اثمار و حبوب يعنى باران را در جبال و صحارى منتشر ميگرداند تا منشأ بنت نباتات و نشو اشجار شود و اقوات عباد از آن حاصل گردد وَ هُوَ الْوَلِيُّ و اوست موالى كار بندگان بنشر رحمة و مدبر ايشان بارسال امطار در اكناف و اقطار الْحَمِيدُ ستوده شده بر زبان آفريدگان يا جزا دهنده ستايش كنندگان . وَ مِنْ آياتِهِ و از جملهء نشانهاى قدرت او خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ آفريدن آسمانها و زمينهاست چه آنها بذات و صفات دلالت صريح دارند بر وجود صانع و قادر حكيم وَ ما بَثَّ و نيز از علامات قدرت اوست آفريدن آنچه پراكنده است فِيهِما در آسمانها و زمينها مِنْ دابَّةٍ از جنس جنبندگان يعنى جميع آفريدگان وَ هُوَ و او سبحانه عَلى جَمْعِهِمْ بر فراهم آوردن ايشان در عرصهء حشر بعد از ميرانيدن ايشان إِذا يَشاءُ هرگاه كه خواهد قَدِيرٌ تواناست و متمكن بر آن و غير او از آن عاجز و ناتوان بعد از تعداد نعم عظيمه بيان مىكند كه ايشان معاقب نميشوند مگر بسبب معاصى خود و ميگويد كه . وَ ما أَصابَكُمْ و هر چه بشما ميرسد اى بندگان مِنْ مُصِيبَةٍ از بلية و آفة مالى و بدنى فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ پس بسبب آنچيز است كه كسب ميكنند دستهاى شما يعنى كسب كرده بشآمة معصيت شماست وَ يَعْفُوا و عفو مىكند و در ميگذرد عَنْ كَثِيرٍ از بسيارى گناهان آيه مخصوص است بمجرمان و اگر بيگناهى را مصيبتى رسد از انبيا و اطفال و مجانين آن بسبب زيادتى اجر او خواهد بود از حضرت رسالة صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مرويستكه هيچ رگ و عضوى نباشد كه بجهد و چوبى كه عضوى را بخراشد و سنگى كه بر پاى آيد الا بگناهى كه صاحب آن كرده باشد و مغفرة خداى زياده است از عذاب وى و در بعضى تفاسير از حضرت امير المؤمنين عليه السلام نقل كردهاند كه اميدوارترين آيتيكه خداى تعالى به پيغمبر فرستاد اين