آيات نفسى انتقال ايشان از نطفه بعلقه و علقه بمضغه و مضغه بعظام بعد از آن انبات لحوم بر آن و پس از آن انتقال ايشان از مرتبه جنينيت بطفولية و از طفولية بشباب و از شباب بكهوليت و از كهوليت بشيخوخية و از تزايد عقل و تميز بتزايد اسنان و تنزيل آن در وقت توغل ايشان در قرون و احوال و اين قول زجاج است ششم آيات آفاق غلبه دين اسلام است بوقت ظهور حضرت صاحب الزمان صلوات اللّه عليه و انفسى آنچه در زمان پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم واقع شد از فتح مكه و غيره و اين قول محمد بن كعبست هفتم آنكه مراد بآفاق هدم بنيانست و انفسى اهلاك ابدان هشتم آفاقى اختلاف ازمنه و امكنه است و انفسى تفاوت كلى در احوال امزجه و نزد ارباب تحقيق آفاقى عالم كبر است و انفسى عالم صغير و شبهه نيست كه آنچه از دلايل قدرة در عالم كبير است نمودار آن در عالم صغير است و از آن جمله اخلاط اربعه كه از آيات انفسى است نمونه فصول اربعة است كه از آيات آفاقى است و بر اين قياس قواى اربعة نمودار رياح اربعة و عروق اربعة كه اخكل و قيفال و باسليق و انطليق است مانند انهار اربعه است كه سيحون و جيحون و نيل و فراتست و چشم مثل ابر است كه گاهى گريانست و گاهى نه و همچنين در آفاق شمس و قمر است و در انفس حس و فكر و در آفاق كوكبست و نجوم و در انفس عجايب و علوم و در آفاق سحابست و غموم و در انفس نوايب و هموم و در آفاق جواهر و معادن و در انفس ظواهر و بواطن پس آنچه مفصلا در عالم است مجملا در انسان مندرح است و لهذا گفته‌اند كه انسان عالم صغير است مجمل و غير آن عالم كبير است مفصل پس عالم شدن بحقيقت عالم صغير مستتبع عالمى است بجميع عالم و آن مستلزم معرفت حق تعالى است و اينجاست كه حضرت امير المؤمنين عليه السلام فرمود من عرف نفسه فقد عرف ربه . أَلا إِنَّهُمْ بدانيد كه كافران فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقاءِ رَبِّهِمْ در شك و ريب‌اند از رسيدن به ثواب و عقاب پروردگار خود در روز جزا أَلا إِنَّهُ بدانيد كه او سبحانه بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطٌ به همه چيزها وارسنده است از روى علم شامل و قدرت كامل و به مجمل و تفاصيل اشيا و ظواهر و بواطن آن عالم و بينا بر وجهيكه هيچ چيز از او پوشيده و پنهان نيست پس بر احوال همه كس دانا خواهد بود و همه را بجزاى عمل خواهد رساند انشاء اللّه تعالى .