خداى از خلق اولين و آخرين إِلَى النَّارِ بسوى آتش دوزخ فَهُمْ يُوزَعُونَ پس ايشان باز داشته شوند يعنى پيشينيان را نگاه دارند تا پسينيان بايشان رسند آنگاه بهيئت مجموعى روانه كنند . حَتَّى إِذا ما جاؤُها تا آنكه بيايند به آتش دوزخ شَهِدَ عَلَيْهِمْ گواهى دهند بر ايشان سَمْعُهُمْ گوشهاى ايشان به آنچه شنيده باشد از دعوة حق و از آن اعراض نموده وَ أَبْصارُهُمْ و ديدهاى ايشان به آنچه ديده باشند از آيات داله بر وحدانيت و ايمان نياورده وَ جُلُودُهُمْ و اعضاى ايشان به آنچه مباشر آن شده باشند از اعمال قبيحة و در رواية آمده كه اول عضوى كه تكلم كند ران چپ و دست راست بود و سدى و جمعى برآنند كه مراد بجلود فروج ايشانست كه بر ايشان گواهى دهند بِما كانُوا يَعْمَلُونَ بسبب آنچه بودند كه عمل ميكردند در دنيا و شهادت جوارح باينوجه است كه حق تعالى دهان و كام و زبان در ايشان ايجاد فرمايد بعد از آن ايشانرا ملجأ سازد باعتراف نمودن و گواهى دادن بر صاحب خود و يا ايجاد كلام كند در ايشان مانند ايجاد كلام در درخت يا ظاهر سازد در آنها علاماتى كه دلالت كند بر آنچه كرده‌اند پس به زبان ناطق شوند . وَ قالُوا و گويند كافران بر وجه توبيخ لِجُلُودِهِمْ مر اعضاى خود را كه گواهى بر ايشان داده باشند لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنا از براى چه گواهى داديد بر ما و حال آنكه ما در دنيا آفاترا از شما دفع ميكرديم و الحال در صدد آن بوديم كه عذاب را از شما دفع نماييم قالُوا گويند اعضاى ايشان كه ما را عتاب مكنيد كه ما به اختيار خود ناطق نشديم بلكه أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذِي بسخن آورد ما را آنخدائيكه بقدرت كامله أَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ بسخن درآورده است هر چيزيرا كه از شان او تكلم باشد وَ هُوَ خَلَقَكُمْ و او بيافريد شما را أَوَّلَ مَرَّةٍ نخستين بار و از عدم بوجود آورد وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ و بسوى او باز گرديده شديد براى جزا يعنى از قدرت خداى كه قادر است بر انطاق مردمان و بر خلق شما بسوى جزا غريب و بديع نيست كه ما را بنطق درآورد . وَ ما كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ و در آن روز حق تعالى ملائكه را امر كند تا بايشان بگويند بر سبيل الزام كه خداى تعالى مبدى شما و معبد شماست و نبوديد شما كه پوشيده شويد و مخفى مايند أَنْ يَشْهَدَ از آنكه گواهى دهند عَلَيْكُمْ بر اعمال شما سَمْعُكُمْ گوشهاى شما وَ لا أَبْصارُكُمْ و نه ديدهاى شما وَ لا جُلُودُكُمْ و نه اعضاى شما اينكلام گويند كه كفار در دنيا در پس پردهء ديوار ها ميگريختند نزد ارتكاب فواحش بجهة ترس رسوائى و گمان ميبردند كه اعضا بر ايشان گواهى