الملا فتح الله الكاشاني

146

تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )

است از آنكه نسبت شريك به او دهند و اسناد و اشباه و انداد به او كنند الْكَبِيرِ بزرگوار از آنكه در استحقاق عبادت غيرى را با او برابر كنند پس در بيان وحدت و كمال قدرت ميفرمايد كه . هُوَ الَّذِي اوست آنخدائى كه بقدرت كاملهء خود يُرِيكُمْ مينمايد شما را آياتِهِ نشانها كه دالست بر وحدت و قدرت او وَ يُنَزِّلُ لَكُمْ و فرو ميفرستد براى شما مِنَ السَّماءِ از آسمان رِزْقاً روزى را يعنى باران را كه سبب روزى است يا ملائكه را كه بتدبير ارزاق اشتغال مينمايند وَ ما يَتَذَكَّرُ و پند نپذيرد و عبرت نگيرد به اين آيتها إِلَّا مَنْ يُنِيبُ مگر كسى كه باز گردد به خدا يعنى از انكار و معصيت بازگشته بطاعت و عبادت رو آورد . فَادْعُوا اللَّهَ پس بخوانيد خداى را و بپرستش او قيام نماييد مُخْلِصِينَ در حالتى كه پاك سازندگان باشيد لَهُ الدِّينَ براى طاعة او خود را از شرك و ريا وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ اگرچه كراهة داشته باشند ناگرويدگان اخلاص شما را چه ايشان بر نعمة ايمان كافرند و شما بر آن شاكر پس بجهة اين ايشان از شما متنفر باشند . رَفِيعُ الدَّرَجاتِ بردارندهء درجهاى مخلوقاتست بقدرت معرفة و طاعة يعنى هر چند معرفة و عبودية بيشتر باشد درجه او نسبت بقربة الهى بيشتر خواهد بود و لهذا درجات انبيا را بر درجات اوليا بلندتر گردانيده و درجات اوليا را بر غير ايشان تقديم نموده از اهل ايمان و بر همين قياس نسبت تفاوت درجات ثواب ميان مؤمنان به قدر تفاوت عبوديت خواهد بود يا معنى آنست كه خداى بردارندهء آسمانست فوق آسمان ديگر تا بعرش ذُو الْعَرْشِ خداوند عرش عظيم است و خالق آن و يا خداوند سلطنت و پادشاهيست و هرگاه درجات و كمال او بر وجه مرتفع باشد كه مراتب و نصب مقامات جميع مخلوقات در يد قدرت او باشد و عرش كه اصل عالم جسمانيست در قبضهء اقتدار او پس چگونه غيرى لاف شركت او تواند زد و بچه نوع دعوى برابرى با او تواند نمود بعد از تقرير توحيد تمهيد نبوت ميفرمايد كه يُلْقِي الرُّوحَ مىافكند وحى را مِنْ أَمْرِهِ از فرمان خود و تسميهء وحى بروح بجهة آنست كه آن سبب حيات قلب است يا شرع همچنانكه روح سبب حياة بدنست يعنى القا مىكند امر خود را عَلى مَنْ يَشاءُ بر هر كه ميخواهد مِنْ عِبادِهِ از بندگان خود و گفته‌اند كه مراد بروح قرآنست و ساير كتب منزله و نزد جماعتى جبرئيل است يا نبوة بهر حال معنى آنست كه منصب نبوت و رتبهء رسالة بهر كه ميخواهد از اهل استحقاق عطا ميفرمايد لِيُنْذِرَ تا بيم كند آن كسى را كه وحى به او منزل شده مردمان را يَوْمَ التَّلاقِ از روز رسيدن به يكديگر يعنى روزى كه