كه هر يك از پدر و مادر به پسر خود گويند كه بازدار از من بار گناه مرا گويد حسبى ما على آن گناهى كه بر منست مرا بس است حاصل كه در آن روز هيچكس بفرياد كسى نرسد اگر كه اقرب قربا بلكه همه به خود درمانده باشند و چون تهديد و وعيد اهل عناد را هيچ نتيجه و فايدهء روى نميدهد از اينجهت ميفرمايد كه إِنَّما تُنْذِرُ الَّذِينَ جز اين نيست كه بيم ميكنى اى محمد بحقيقت آنانرا يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ميترسند از پروردگار خود بِالْغَيْبِ به پنهانى يعنى در حالتى كه غايب‌اند از عذاب و آن را نمىبينند و نا ديده از آن ميترسند و يا از مردمان كه غايبند به اين منعى كه در خلوات اثر خشيت بر ايشان ظاهر مىشود نه در صحبتها وَ أَقامُوا الصَّلاةَ و بپاى داشته‌اند نماز را چه اهل خشيت و صلاة منتفع بانذارند نه غير ايشان صاحب كشاف آورده كه خشيت از عادت مستمره حضرت رسالت بود و عدم ذهول ايشان در هيچوقت وَ مَنْ تَزَكَّى و هر كه پاكيزه و پاك شده از دنس معاصى فَإِنَّما يَتَزَكَّى لِنَفْسِهِ پس جز اين نيست كه متزكى و متطهر شد از براى نفس خود يعنى تزكى و تطهر از رجس معصيت بنفس او عايد است وَ إِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ و بسوى خداست بازگشت همه پس اهل تزكى را پاداش خواهد داد بعد از آن بر سبيل ضرب المثل ميفرمايد كه . وَ ما يَسْتَوِي الْأَعْمى و برابر نيست نابينا يعنى كافر يا جاهل يا مطلق اهل ضلال وَ الْبَصِيرُ و بينا يعنى مؤمن عالم يا مطلق اهل اهتداء گويند كه اين مثل است براى اصنام و حضرت ملك علام يعنى بتان كه ادراك هيچ چيز نميكنند مانند حق تعالى كه دانا و بيناست بهمهء اشياء . وَ لَا الظُّلُماتُ و مساوى نيست تاريكيها يعنى باطل كه شركست و ضلالت و يا معصيت وَ لَا النُّورُ و نه روشنائى يعنى حق كه توحيد است باطاعت و جمع ظلمات و توحيد نور به جهت آنست كه ضلالة و بطلان بطريق مختلفه است و هدايت و حق بطريق واحد . وَ لَا الظِّلُّ و مساوى نباشد سايه يعنى ثواب بهشت كه متضمن سايهء رحمتست يا راحت وَ لَا الْحَرُورُ و نه حرارت يعنى عذاب آتش دوزخ . وَ ما يَسْتَوِي الْأَحْياءُ و برابر نيستند زندگان وَ لَا الْأَمْواتُ و نه مردگان يعنى مؤمنان كه دل ايشان زنده است بمعرفة توحيد مساوى كافران نيستند كه دل ايشان مرده است بشرك حاصل كه عمى و ظلمات و حرور و اموات ضرب المثل است براى مطلق كافر و ضال و باطل و جاهل و بصير و نور و ظل و احياء براى مؤمن و مهتدى و عالم إِنَّ اللَّهَ يُسْمِعُ بدرستى كه خداى مى شنواند و تفهيم مىكند بر وجه انتفاع مَنْ يَشاءُ هر كرا ميخواهد بلطف و توفيق هدايت از آنانى كه طالب حق باشند و جوياى اهتدانه جمعى كه در طريق تمرد و عناد و جحود توغل كرده باشند با