الملا فتح الله الكاشاني
101
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )
شما فرا داشتيد عذاب را يعنى موجب آن را لَنا براى ما مراد آنست كه الزام كرديد ما را بر عقايد باطله و اعمال قبيحه كه موجب عذاب و عقابست و بسبب اين اغوا و اضلال شما در دوزخ درآمديم فَبِئْسَ الْقَرارُ پس بد قرار گاهيست دوزخ و در حديث آمده كه آتش دوزخ بر دوزخيان تنگ شود و دوزخيان را تنگ فرا گيرد چون آهن سر نيزه كه نيزه را تنگ فرا گرفته باشد و به آن چسبيده بعد از آن زبان بنفرين ايشان گشوده . قالُوا رَبَّنا گويند اى پروردگار ما مَنْ قَدَّمَ لَنا هر كرا فرا پيش داشت از براى ما هذا اين عذاب را يعنى سبب آن را كه اضلالست فَزِدْهُ پس زياده كن آن را عَذاباً ضِعْفاً عذابى دوباره فِي النَّارِ در آتش دوزخ يكى بجهة ضلالت و ديگرى بسبب اضلال آوردهاند كه صناديد قريش چون أبو جهل و وليد مغيره و غير آن هرگاه كه اهل ايمان را چون عمار و صهيب و حبيب و بلال را ميديدند ميگفتند ايشان از ضال و مردودانند و از اشرار مردمان و سزاوار آتش نيران و اين هنگام كه در دوزخ درآيند و ايشانرا نه بينند بجست و جوى ايشان مشغول شوند . وَ قالُوا و گويند با يكدگر ما لَنا لا نَرى چيست ما را كه امروز نه مىبينيم رِجالًا مردانى را كُنَّا نَعُدُّهُمْ بوديم كه در دنيا ميشمرديم ايشانرا مِنَ الْأَشْرارِ از جمله بد كاران از امام محمد باقر عليه السلام روايتست كه بشيعيان خود ميگفت مراد كفار از رجالا در اين آيه شمائيد به خدا سوگند كه هيچ كدام شما را در آتش دوزخ نخواهند ديد بعد از تفحص بسيار چون اهل ايمان را نه بينند سرزنش خود كنند و گويند . أَتَّخَذْناهُمْ سِخْرِيًّا آيا فرا گرفته بوديم ايشانرا در دنيا از اهل سخريه يعنى چرا با ايشان سخريه و استهزا ميكرديم و مسخره مىنموديم أَمْ زاغَتْ آيا ايشان در دوزخاند و گرديده است عَنْهُمُ الْأَبْصارُ از ايشان ديدهاى ما و چشمهاى ما كه بر ايشان نمىافتد و در آثار آمده كه حق تعالى گروه مؤمنان را در غرفات بهشت بكفار نمايد تا جازم شوند به آنكه ايشان در دوزخ نيستند و حسرت ايشان بيفزايد . إِنَّ ذلِكَ بدرستى كه در آنچه گذشته از احوال دوزخيان و اقوال ايشان لَحَقٌّ هر آينه حق است و راست و درست تَخاصُمُ أَهْلِ النَّارِ جدال و نزاع كردن اهل دوزخ با يكدگر و ماجراى ايشان بعد از آن خطاب به حضرت رسالت مىكند و ميگويد . قُلْ بگو اى محمد مشركان را إِنَّما أَنَا جز اين نيست كه من شما را مُنْذِرٌ بيم كنندهام از معاصى و ترساننده از عقاب الهى وَ ما مِنْ إِلهٍ و نيست هيچ خدائى كه سزاوار پرستش باشد