يعنى مقدارى از شب در روز ميافزايد تا زمان روز دراز ميگردد و از زمان شب و آن در دو ربع ربيعى و صيفيست وَ يُولِجُ النَّهارَ و داخل ميسازد روز را فِي اللَّيْلِ در شب يعنى از ساعات روز بر ساعات شب مىافزايد تا ساعات شب زايد مىشود از ساعات روز و آن دو ربع خريفى و شتوى است وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ و رام گرداند آفتاب و ماه را يعنى مسخر فرمان خود ساخت كُلٌّ يَجْرِي هر يك از اين آفتاب و ماه ميرود بمجراى خود لِأَجَلٍ مُسَمًّى براى هر وقتى نام برده شده يعنى تا زمانى معلوم دور خود را تمام كند يا تا روز رستخيز كه از سير خود بازماند ذلِكُمُ اللَّهُ آن خدائى كه فاعل اين اشياست و مسخر آنخداى بر حق است رَبُّكُمْ آفريدگار و پروردگار شماست لَهُ الْمُلْكُ مر او راست پادشاهى وَ الَّذِينَ تَدْعُونَ و آنان را كه ميخوانيد و ميپرستيد مِنْ دُونِهِ بجز از حق تعالى ما يَمْلِكُونَ مالك نميشوند مِنْ قِطْمِيرٍ از مقدار پوست استخوان خرما را كه پوست تنكيست كه پيچيده است بر استخوان چه مالك على الاطلاق است و معبود باستحقاق اوست و بس اوست كه متفرد است در الوهيت و ربوبيت . إِنْ تَدْعُوهُمْ و اگر بخوانيد آنانرا كه معبود باطل شمااند يعنى اگر بتانرا در جر نفعى و يا دفع ضررى بخوانيد لا يَسْمَعُوا دُعاءَكُمْ نشنوند خواندن شما را زيرا كه جمادند و جماد را شنوائى نيست وَ لَوْ سَمِعُوا و اگر بشنوند دعاى شما را بر سبيل فرض مَا اسْتَجابُوا لَكُمْ اجابت نكنند شما را و مراد شما را ندهند زيرا كه قادر نيستند بر ايصال منافع و دفع مكاره يا به جهت بترى ايشان از شما در آنچه دعوى آن ميكنيد از الوهيت ايشان چه ايشان اسناد معبودية خود نميكنند و منكر اين دعوىاند كه از شما صادر مىشود كما قال وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ در روز رستخيز يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ كافر شوند بشرك آوردن شما يعنى معترف شوند ببطلان آن شرك كه شما آورده‌ايد يا منكر پرستش شما شوند و گويند ما كنتم ايانا تعبدون به اين طريق كه حق تعالى ايشان را بنطق در آورد تا توبيخ عبدة خود كنند و ايشانرا گويند چرا ما را پرستيديد و حال آنكه ما شما را به اين نخوانده‌ايم و اين دعوى نكرديم وَ لا يُنَبِّئُكَ و خبر ندهد از حقيقت كارها و صلاح و فساد و منافع و مضار تو را هيچ خبر دهنده مِثْلُ خَبِيرٍ مانند دانا بحقيقت امور كه حق سبحانه و تعالى است چه اوست كه داناست بر حقيقت جميع اشيا بخلاف ساير مخبران مراد تحقيق آنچيزيست كه خبر به آن داده‌اند از حال الهه ايشان و نفى آنچه دعوى ميكنيد و اسناد