الملا فتح الله الكاشاني
21
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )
ابلغ براى تاكيد و فرمود إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ بدرستى كه آنان كه دستورى ميطلبند از تو أُولئِكَ الَّذِينَ آنگروه آنانند كه از روى صدق تمام يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ گرويدهاند به خدا و رسول او و از ابو حمزه ثمالى روايتست كه مراد بامر جامع روز جمعه است كه چون حضرت رسالت پناهى بر منبر شدى و مردى را مهمى پيش آمدى از تجديد وضو و قضاى حوايج و مرضى از مسجد بيرون نشدى تا آنكه در برابر حضرت آمدى و به اشاره از آنحضرت دستورى خواستى و رسول او را دستورى دادى و به جهت شدت مبالغه و تضيق امر در اذن دادن فرمود فَإِذَا اسْتَأْذَنُوكَ پس چون طلب اذن كنند اين مؤمنان مخلص از تو لِبَعْضِ شَأْنِهِمْ براى انجاح بعضى از كارهاى خود فاذن پس دستورى ده لِمَنْ شِئْتَ مِنْهُمْ هر كرا خواهى از ايشان كه دانسته باشى كه عذر واضح دارند نه عذر مطلق وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمُ اللَّهَ و با وجود اجازة طلب آمرزش كن بر ايشان از خداى چه تقدم امور دنيا بر مهم دين اگرچه بعذر باشد گوئيا خالى از خللى نيست و در مظنه اينست كه بخروج اثم باشند پس براى ايشان استغفار كن إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ بدرستيكه خداى آمرزنده است تقصيرات بندگان را مهربان بتخفيف تكليف بر ايشان و گويند نزول آيه استيذان در حفر خندق بود كه قومى بخفيه فرار ميكرديد بدون اذن پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و يا در غزوهء تبوك كه بتخلف از جهاد استيذان ميجستند و بعد از آن جميع بندگان را امر ميفرمايد كه لا تَجْعَلُوا دُعاءَ الرَّسُولِ بَيْنَكُمْ مگردانيد خواندن رسول مر شما را در ميان خودتان كَدُعاءِ بَعْضِكُمْ همچون خواندن بعضى از شما بَعْضاً بعضى را يعنى قياس مكنيد خواندن او را بر خواندن يكدگر كه اعراض توانيد كرد از آن و در وجوب مساهله توانيد نمود چه مبادرت بامر او واجب و لازم است و مراجعة بدون اذن او حرام و ناروا و يا دعاى او را بر شما يا براى شما چون دعاى يكدگر مدانيد كه آندعا بيشك مستجابست و مقبول حضرت رب الارباب و يا ندا كردن مر رسول را بايد كه چون ندا كردن بيكدگر نباشد كه به مجرد نام خوانيد چون يا محمد و يا عبد اللّه بلكه بايد كه از روى تعظيم باشد چون يا رسول اللّه و يا نبى اللّه يا قصد تعظيم و توقير و تواضع و فرو خوابانيدن آواز چه حضرت عزت همه انبيا را باسم ندا كرده مانند يا ابراهيم و يا نوح و يا موسى و آنحضرت بنداى كرامت چون يا ايها النبى و يا ايها الرسول - آوردهاند كه چون حضرت خطبه خواندى منافقان بتنك آمده با يكدگر ملتجى شده و يكديگر را از نظر پيغمبر پوشيده از مسجد بيرون رفتندى آيه آمد قَدْ يَعْلَمُ اللَّهُ الَّذِينَ