خطاب كند كه اى بنده من در سايه من آى و از فواكه بهشت من متمتع شو و آب كوثر من بياشام و از چشمه سلسبيل من غسل كن كه تو بنده منى و من خداى توام بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ همهء ستايش مر خدايراست شعر سزاوار پرستش اوست ايدوست كه خلاق زمين و آسمان است الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ آنخداوندى كه بقدرت كامله بيافريد آسمانها را بدون مددى و عمدى و بيافريد زمين را بىاصل و ماده وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ و پيدا كرد تاريكيها و روشنى را اين كلام به جهت رد قول مجوس است كه گفتند اللّه خالق النور و شيطان آفريننده ظلمت است و نزد اكثر مراد از ظلمت و نور شب و روز است ثُمَّ الَّذِينَ كَفَرُوا پس با وجود اين نعم مخلوقه براى بندگان آنان كه كافر شدند بِرَبِّهِمْ به پروردگار خود يَعْدِلُونَ عدول ميكنند از او بعبادت غير او از اصنام و يا برابرى ميكنند به پروردگار خود بتانرا كه جمادند خلاصهء معنى آنست كه حق تعالى اين اشيا را كه نسبت معيشت آدميانست بيافريد پس سزاوار آنست كه بر آن حمد كنند و كفران نكنند و كفار بر خلاف اين برابرى ميكنند به او سبحانه آن چيزى را كه قادر نيست بر آفريدن چيزى از آن . هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ طِينٍ اوست آن كس كه بيافريد شما را از گل يعنى ابتداى خلق شما از آن كرد ثُمَّ قَضى أَجَلًا پس حكم فرمود مدتى را كه چون بسر آيد مرگ برسد مراد اجل موتست وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ و مدتى كه نام برده شده و معين و مقرر گشته نزديك كه كسى علم به آن ندارد و بعد از انقضاى آن قيام قيامت باشد مراد اجل قيامت است ثُمَّ أَنْتُمْ تَمْتَرُونَ پس شما شك مياريد در بعث آنكه ثابت شد مر شما را كه مبدء خلق از اوست و حال آنكه معاد اسهل است از مبدء . وَ هُوَ اللَّهُ فِي السَّماواتِ وَ فِي الْأَرْضِ و اوست خداوند مطلق و معبود به حق و آسمانها و زمينها و همه را جز وى خدائى نيست يَعْلَمُ سِرَّكُمْ وَ جَهْرَكُمْ مىداند آنچه پنهان شماست يعنى آنچه در دل مخفى داريد و آنچه آشكاراى شماست يعنى به زبان ميآيد وَ يَعْلَمُ ما تَكْسِبُونَ و مىداند آنچه پنهان ميكنند از خير و شر و شما را بدان جزا خواهد داد و بعد از آن خبر ميدهد از حال كفار . وَ ما تَأْتِيهِمْ و نميآيد بكافران مِنْ آيَةٍ مِنْ آياتِ رَبِّهِمْ هيچ آيتى از آيات پروردگار ايشان مراد معجزات است مانند شكافتن ماه و تسبيح سنك ريزه در دست حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم