أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

52

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

يكى قريبه بنت ابى أميّه « 1 » و او را معاوية بن ابى سفيان بزنى كرد و ديگر أمّ كلثوم بنت عمرو بن جرول كه مادر عبد اللّه عمر بود و او را أبو جهم بن حذافه بزنى كرد شعبى گفت : زينب دختر رسول ( ص ) زن أبو العاص بن الربيع بود اسلام آورد و بمدينه آمد ابو العاص نيز از پى وى بيامد و اسلام آورد رسول ( ص ) زينب را باوى داد آنگه خداى تعالى مؤمنان را گفت : [ وَ سْئَلُوا ما أَنْفَقْتُمْ ] اگر چنان باشد كه زنان شما مرتدّ شوند و با سراى حرب كه مكّه است روند شما نيز آنچه بر ايشان نفقه كرده باشيد از مهر « 2 » بخواهيد و ايشان نيز از شما بخواهند آنچه خرج كرده باشند چون زنان ايشان هجرت كنند و به مدينه آيند ؛ اين حكم كه كرده شده‌اى جماعت مؤمنان حكم خداى است ، او حكم كند ميان شما ؛ و خداى دانا و محكم كار است . [ سوره الممتحنة ( 60 ) : آيه 11 ] وَ إِنْ فاتَكُمْ شَيْءٌ مِنْ أَزْواجِكُمْ إِلَى الْكُفَّارِ فَعاقَبْتُمْ فَآتُوا الَّذِينَ ذَهَبَتْ أَزْواجُهُمْ مِثْلَ ما أَنْفَقُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ ( 11 ) چون خداى تعالى به آن حكم فرمود كه در آن آيت گذشته بيان كرده شد كه : هر زن كه از مكّه بمدينه آمدى و مسلمان شدى كاوين وى بدادندى براى شوهرش و زن را باز گرفتندى ؛ و اگر زنى از آن مسلمانان مرتدّ شدى و بمكّه رفتى باز گرفتندى وى را و كاوين وى ندادندى با مؤمنان ، خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت : اگر فايت شود و درگذرد از شما چيزى از زنان شما و بكافران رسد پس برفتن زنان شما پيش ايشان عقبهء شما يعنى نوبت شما آيد كه كاوين ايشان بشما دهند و ايشان يعنى كافران بندهند شما بدهيد آنان را كه زنان ايشان رفته باشند از مؤمنان مانند آنكه ايشان نفقه كرده باشند و بايشان داده از مهر يعنى از مال غنيمت كاوين ايشان بدهيد .

--> ( 1 ) - در منتهى الارب در مادهء « ق ر ب » گفته : « قريبة بنت زيد كسفينة و قريبة بنت حارث هر دو صحابيّه‌اند و قريبه دختر عبد اللّه بن وهب و قريبه زنى ديگر غير منسوب تابعيّه‌اند و قريبة بنت حارث كجهينة و قريبة بنت أبى قحافة و قريبة بنت ابى أميّة خواهر أمّ سلمة زوج النبىّ ( ص ) و يروى بفتح القاف و كسر الياء صحابيّاتند » . ( 2 ) - در بعضى نسخ : « شما نيز آنچه خرج كرده باشيد بستانيد از نفقه و مهر » .