بود ببريد و پيش رسول آورد ايشان به خوردن آن مشغول شدند و أمّ الهيثم بنان پختن مشغول شد أبو الهيثم خواست كه گوسفندى بكشد ، رسول نگذاشت آنگه بقيلوله مشغول شدند چون از خواب بيدار گشتند طعام تمام شده بود « 1 » طعام بخوردند ] « 2 » و آب سرد بخوردند آنگه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : اين سايه و طعام و آب سرد آنست كه خداى تعالى ازين بپرسد فى قوله [ ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ ] . ابن عبّاس گفت : چون اين آيت « 3 » آمد صحابه گفتند : يا رسول اللّه ما را از كدام نعمت خواهند پرسيدن ؟ ! و ما نان جوين نيم شكم مىيابيم ؟ ! خداى تعالى وحى كرد كه بگو : اينان را كه : نه نعلين در پاى داريد ؟ و آب سرد ميخوريد ؟ و در سايه مىنشينيد ؟ ابن عبّاس گفت : اين نعيم تندرستى است و صحّت سمع و بصر و سلامت دل ؛ خداى تعالى بنده را از آن بپرسد در قيامت كه چه كردى آن را ؟ و در چه به كار بردى ؟ و او عالمتر است ؛ بيانش قوله تعالى : إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُلًا . محمّد بن كعب گفت : مراد نعمت نبوّت و بعثت « 4 » رسول ماست كه رحمتى و نعمتى « 5 » است بر جهانيان ؛ بيانش قوله تعالى : يَعْرِفُونَ نِعْمَتَ اللَّهِ ثُمَّ يُنْكِرُونَها « 6 » .

--> ( 1 ) - « تمام شده بود » بمعنى « رسيده بود » است كه در تفسير ابو الفتوح ( ره ) به نظر ميرسد و مراد بهر دو عبارت « حاضر شده بود » است . ( 2 ) - ابو المحاسن ( ره ) عبارت اين قضيّه را نيز مانند غالب موارد ديگر تلخيص كرده است مثلا بجاى عبارت ميان دو قلّاب عبارت ابو الفتوح ( ره ) اين است : « بغايت خرّم شد و بر درخت رفت و شاخى پر بار ببرّيد از درخت و بياورد و پيش رسول ( ص ) نهاد و گفت : يا رسول اللّه بخور از اين شاخ آنچه نيكوتر است از رطب و بسر و تذنوب ، رسول ( ص ) و صحابه از آن بخوردند و أمّ الهيثم آرد بسرشت و بنان پختن مشغول شد و ابو الهيثم قصد كرد كه گوسفندى را بكشد رسول ( ص ) رها نكرد ، ايشان قيلوله ساختند چون برخاستند طعام رسيده بود ( يعنى حاضر شده بود ) بخوردند » . ( 3 ) - ذيل آيهء 36 سورهء مباركهء « الاسراء بنى اسرائيل » است . ( 4 ) - كذا در نسخ معتمده و در ساير نسخ : « بعث » . ( 5 ) - در تفسير ابو الفتوح نسبت بتعيين « نعمت مسئول عنها » أقوال ديگر نيز نقل كرده است هر كه طالب باشد به آن مراجعه كند . ( 6 ) - صدر آيهء 82 سورهء مباركهء « نحل » و ذيل آن اين است : « وَ أَكْثَرُهُمُ الْكافِرُونَ » .