أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

385

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

سورة الضّحى مكّيّة و هى احدى عشرة آية بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ [ سوره الضحى ( 93 ) : آيات 1 تا 5 ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَ الضُّحى ( 1 ) وَ اللَّيْلِ إِذا سَجى ( 2 ) ما وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَ ما قَلى ( 3 ) وَ لَلْآخِرَةُ خَيْرٌ لَكَ مِنَ الْأُولى ( 4 ) وَ لَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضى ( 5 ) سورهء الضّحى اين سوره مكّى است ، و يازده آيت است « 1 » . رسول خداى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : هر كه اين سوره بخواند وى از جملهء آنان باشد كه خداى تعالى پسندد كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شفيع وى باشد و بعدد هر يتيمى و سائلى كه در دنيا بوده باشد او را ده حسنه بنويسند « 2 » . مفسّران گفتند كه جماعتى بنزديك رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آمدند و وى را از ذو القرنين و أصحاب الكهف و از روح پرسيدند ؛ رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : سأخبركم غدا ؛ فردا شما را خبر دهم و نگفت : ان شاء اللّه ؛ وحى باز استاد . زيد أسلم گفت : سبب آن بود كه بعضى از زنان رسول سگ بچهء در سراى برده بودند و مىپروردند بىعلم رسول ؛

--> ( 1 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) باضافهء : « و چهل كلمت است ، و صد و نود و دو حرف است » . ( 2 ) - در غالب نسخ : « بعدد يتيمان و سائلان دنيا وى را دو حسنه نويسند » . طبرسى ( ره ) در مجمع البيان گفته : « فضلها ؛ أبىّ بن كعب عن النبىّ ( ره ) قال : و من قرأها كان ممّن يرضاه اللّه و لمحمّد ان يشفع له و يكتب له عشر حسنات بعدد كلّ يتيم و سائل » و به نظر ميرسد كه طبرسى ( ره ) روايت را از عبارت فارسى ترجمه به عربى كرده و دچار اشتباه شده زيرا كه روايت ناطق است به اين كه خدا در حقّ قارى سوره راضى بشفاعت پيغمبر در بارهء او مىشود و بپغمبر ( ص ) اجازهء شفاعت در حقّ وى ميدهد و در واقع اشاره بمضمون « و لا يشفعون الّا لمن ارتضى » است نه اينكه خدا بطور اطلاق از او راضى مىشود چنان كه مستفاد از نقل طبرسى ( ره ) است فراجع موارد نقل الحديث فى كتب من تقدّم الطبرسىّ ( ره ) .