أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

347

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

سورة الفجر مكّيّة و هى ثلاثون اية بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ [ سوره الفجر ( 89 ) : آيات 1 تا 5 ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَ الْفَجْرِ ( 1 ) وَ لَيالٍ عَشْرٍ ( 2 ) وَ الشَّفْعِ وَ الْوَتْرِ ( 3 ) وَ اللَّيْلِ إِذا يَسْرِ ( 4 ) هَلْ فِي ذلِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ ( 5 ) سورهء فجر اين سوره مكّى است و سى آيت است « 1 » . رسول خداى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : هركه اين سوره بخواند در أيّام عشر ذى الحجّه خداى تعالى وى را بيامرزد و هر كه در ديگر روزها بخواند وى را نورى بود روز قيامت . صادق عليه السّلام گفت : اين سوره بخوانيد در فرايض و نوافل كه اين سورهء حسين على عليهما السّلام است ؛ هر كه اين سوره بخواند با وى باشد در قيامت و در درجهء وى در بهشت . قديم تعالى قسم ياد كرده است و سوگند خورده به فجر و [ فجر ] سپيدى است مانند عمودى كه در افق پيدا مىشود راست و اين پيش از صبح باشد باندك زمان . عبد اللّه عبّاس گفت : به فجر جملهء روز خواست چنان كه ذكر ليل كرده است و مراد جملهء شب است . ضحّاك گفت : مراد صبح ذى الحجّه است بمناسبت [ وَ لَيالٍ عَشْرٍ ] و اين شبهاى دههء ذى الحجّه است حقّ سبحانه و تعالى براى شرف اين أيّام را كه حجّ در او واقع مىشود « 2 » و ايّام حجّ است بوى سوگند خورد . أنس مالك روايت كرد از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه وى

--> ( 1 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) باضافهء : « و صد و سى و نه كلمت است ، و پانصد و نود و هفت حرف است ، » پوشيده نماناد كه ما در اعداد و شماره‌هاى كلمات و حروف سور قرآن مجيد اكتفا بنقل آنچه در نسخ تفسير ابو الفتوح ( ره ) بود كرديم و مطابقه با ساير تفاسير نكرديم مثلا نيشابورى در غرائب القرآن درين مورد گفته است : « سورة الفجر مكّيّة حروفها خمسمائة و ستّة و ستّون ، و كلمها مائة و ستّ و ثلاثون ، و آيها ثلاثون » و در غالب موارد نظير اين اختلاف در شماره به نظر ميرسد كه طالب تحقيق بايد خودش به اين امر بپردازد . ( 2 ) - ابو الفتوح ( ره ) ضمن نقل وجوه قسم كه گفته‌اند گفته : « عكرمه گفت : براى شرف اين أيّام را كه أيّام حجّه است » ( و در بعضى نسخ خطىّ « كه ايّام خجسته ؟ ؟ ؟ است » ) .