اين ابرار وفا ميكنند بنذرى كه كرده‌اند و مىترسند از روزى كه شرّ آن روز فاش باشد و عامّ يعنى روز قيامت و اهوال و شدايد او ؛ و طعام بذل ميكنند و مىبخشند طعام با آنكه را دوست ميدارند و محتاج و مشتهى آن‌اند يا بر دوستى طعام دادن « 1 » طعام ميدهند مسكين و يتيم و اسير را ، امير المؤمنين على عليه السّلام گفت : حبّب إلىّ من دنياكم ثلاث اطعام الضيف ؛ و الصّوم فى الصّيف ؛ و الضّرب بالسّيف ؛ طعام ميدادند و ميگفتند كه : ما طعام شما را از بهر رضاى خداى تعالى و طلب ثواب او ميدهيم . سعيد جبير گفت كه : ايشان اين سخن به زبان نراندند و ليكن خداى تعالى از سرّ ايشان و حسن نيّت و خلوص اعتقاد ايشان خبر داد و به اين بر ايشان ثنا گفت ؛ گفتند كه : ما براى خداى تعالى طعام ميدهيم نه براى خلق و از شما جزا و مكافات و شكر نمىخواهيم براى آن ميدهيم كه ما از خداى تعالى مىترسيم در روزى كه مردم در آن روز از سختى و شدّت ترش‌روى باشند بغايت « 2 » . عبد اللّه عبّاس گفت : [ عبوس ] كافران در آن روز بحدّى باشد كه قطران از چشم ايشان بجاى آب روان گردد « 3 » . كلبى گفت : [ عبوس ] آن باشد كه درو گشادگى نبود و [ قمطرير ] سخت باشد قتاده و مجاهد گفتند :

--> ( 1 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته ( ج 5 چاپ اوّل ؛ ص 445 ؛ س 5 ) : « خلاف كردند درين ضمير كه راجع با چيست دارانى گفت : بر دوستى خداى حسين بن الفضل گفت : على حبّ الطعام با آنكه دوست داشتندى و محتاج بودند بدان كقوله تعالى : وَ يُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ . بعضى ديگر گفتند : على حبّ الاطعام ؛ با آنكه طعام دادن دوست داشتند كقول امير المؤمنين علىّ عليه الصلاة و السّلام : حبّب إلىّ من دنياكم ثلاث اطعام الضّيف ، و الصوم بالصيف ، و الضرب بالسيف . عبد اللّه عبّاس گفت ، على حبّه اى على قلّته » ( از نسخهء خطّى مصحّح نقل شد ) . ( 2 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) باضافهء : « من باب قولهم : ليل قائم و نهار صائم و آن روز قيامت باشد كه مردم درو چنين باشند از كثرت مكاره و آلام » . ( 3 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) باضافهء : « و گفتند : روز را تشبيه كرد به مردى ترشروى علىّ بن ابى طلحه روايت كرد از عبد اللّه عبّاس كه [ العبوس ] الضيّق و [ القمطرير ] الطويل ؛ روزى تنگ و درازى باشد أخفش گفت : [ قمطرير ] بغايت سختى باشد و درازى يقال : يوم قمطرير و قماطر اذا كان شديد الحرّ طويلا ، كسائى گفت : اقمطرّ اليوم و ازمهرّ اقمطرارا و ازمهرارا فهو قمطرير و زمهرير و يوم مقمطرّ اذا كان صعبا شديدا » .