بار خدايا تو كه در پارهء استخوانى اين همه رنج توانى آفريدن ترا چه احتياج است بدانكه گوئى : [ إِنَّ لَدَيْنا أَنْكالًا وَ جَحِيماً ؛ وَ طَعاماً ذا غُصَّةٍ وَ عَذاباً أَلِيماً ] ؟ ! خليل بن حسّان گفت : شبى نزديك حسن بصرى بودم روزه داشت چون طعام حاضر آوردند اين آيت با يادش آمد طعام نخورد « 1 » گفت : طعام برداريد « 2 » شب ديگر و سيّم همچنين كرد ، ثابت بنانى « 3 » و يزيد ضبّى « 4 » را بياوردند تا او را شفاعت كردند تا طعام بخورد . آنگه حقّ تعالى بيان كرد كه اين عذاب ايشان را روزى باشد كه زمين و كوهها بلرزد و اضطرابى و حركتى عظيم در زمين و كوهها پديد آيد و كوهها چون پشته‌هاى ريگ روان گردد « 5 » از صعوبت و سختى آن روز .

--> ( 1 ) نصّ عبارت ابو الفتوح ( ره ) نسبت به اين حكايت اين است : « خليل بن حسّان گفت كه : حسن بصرى نزديك ما بود و روزه بود وقت افطار طعامى بود كه پيش آورديم كسى اين آيت برخواند » . ( 2 ) از اين جا يعنى از عبارت « گفت : طعام برداريد » تا « طعام بخورد » در نسخ اين تفسير نيست پس يا از قلم خود اين مفسّر يعنى ابو المحاسن جرجانى ( ره ) ساقط شده است و يا به منظور تلخيص حذف نموده است و يا از قلم نسّاخ افتاده در هر صورت چون حكايت ناقص بود از تفسير ابو الفتوح ( ره ) اضافه شد . ( 3 ) خزرجى در خلاصهء تذهيب الكمال گفته ( ص 47 ) : « ثابت بن أسلم البنانىّ بضمّ الموحّدة و بنونين مولاهم أبو محمّد البصرى أحد الاعلام عن ابن عمر و عبد اللّه بن مغفل و أنس و خلق من التابعين ، و عنه شعبة و الحمّادان و معمّر قال ابن المدائنى : له نحو مائتين و خمسين حديثا : و قال حمّاد بن زيد : ما رأيت أعبد من ثابت ؛ و قال شعبة : كان يختم فى كلّ يوم و ليلة و يصوم الدهر وثّقه النسائى و احمد و العجلى ؛ قال ابن عليّة : مات سنة سبع و عشرين و مائة ؛ و قيل : سنة ثلاث عن ستّ و ثمانين سنة » . ( 4 ) خزرجى در خلاصهء تذهيب الكمال گفته ( ص 373 ) : « يزيد بن نعامة الضبىّ ابو مودود عن أنس و عنه سلام بن مسكين قال ابو حاتم : صالح الحديث » اهل فضل خودشان بمقام تحقيق و تعيين اينكه مراد بضبىّ اين شخص است يا غير او برآيند . ( 5 ) ابو الفتوح ( ره ) گفته : « [ وَ كانَتِ الْجِبالُ كَثِيباً مَهِيلًا ] و كوهها همه پشتهء ريگ روان باشد و [ مهيل ] مفعول « هلت عليه التراب فانهال » باشد و منه قوله عليه السلام : كيلوا الطعام و لا تهيلوا ؛ اى لا تصبّوا جزافا » .