أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
392
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
و به [ نُوراً ] على يعنى ايمان آريد برسول خداى و متّقى باشيد تا خداى تعالى شما را شفاعت حسن و حسين عليهما السّلام بدهد و نور علىّ بن أبى طالب عليه السّلام ؛ تا به آن نور بر صراط بگذريد « 1 » . از رسول خداى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت است كه : هر كه كنيزكى بخرد و شريعت بوى آموزد و آزادش كند و بزنى كند او را دو بهره مزد باشد ، و هر بنده كه طاعت خداى دارد و طاعت سيّد و خواجهء خود ؛ و حقّ خداى و حقّ خواجه بگزارد او را دو مزد باشد ، و هر كه بعيسى ايمان دارد از ترسايان و به من و آنچه به من آمده است ايمان آورد وى را دو بهره مزد باشد . [ لِئَلَّا يَعْلَمَ أَهْلُ الْكِتابِ ] خداى تعالى با مؤمنان اهل كتاب كه بمحمّد ايمان آوردند اين همه كرامت براى آن كرد تا بدانند از ايشان آنان كه بمحمّد ايمان نياوردهاند كه قادر نيستند بر هيچ چيز از فضل خداى تعالى يعنى نيابند چيزى از آنچه آنان كه ايمان آوردند بيافتند از فضل خداى تعالى كه ثواب و مزد است دو بهره نور قرآن و آمرزش خداى مرايشان را ؛ و بدانند كه اين فضل و كرم بدست خداى تعالى است به آن كس دهد كه وى خواهد و او خداوند فضل بزرگست و بزرگوار . مجاهد گفت كه : اهل كتاب مىگفتند كه : نزديك آمد كه پيغمبرى بيرون آيد از ما كه حدّ زند و حكم راند و دستها و پايها ببرد ، چون آن پيغمبر از عرب آمد ايشان حسد كردند و كافر شدند خداى تعالى اين آيت فرستاد [ لِئَلَّا يَعْلَمَ أَهْلُ الْكِتابِ ] اين براى آن كرديم تا اهل كتاب بدانند « 2 » كه ايشان بر فضل خداى تعالى كه نبوّت است قادر نيستند تا هر كجا كه ايشان را بايد نبوّت و پيغمبرى آنجا نهند ؛ اين بدست خداى تعالى است آنجا نهد كه خواهد و مصلحت داند و اللّه الموفق .
--> ( 1 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) باضافهء : « در خبرست كه رسول ( ص ) جبرئيل ( ع ) را گفت كه : امّت من بر صراط چگونه گذرند ؟ - گفت : ندانم ، برفت و باز آمد گفت : خدايت سلام مىرساند و مىگويد : أنت تجوز على الصراط بنور اللّه ، و علىّ بن ابى طالب يجوز على الصراط بنورك ، و أمّتك تجوز على الصراط بنور علىّ ، فنورك من نور اللّه ، و نور علىّ من نورك ، و نور أمّتك من نور علىّ » . ( 2 ) - اين تفسير مبنى بر آنست كه گفتهاند : « لاصله است و التقدير ليعلم أهل الكتاب » . تصحيح اين جلد مقارن نيمهء شب سهشنبه 23 رمضان المبارك « ليلة الجهنى » 1380 هجرى مطابق بيستم اسفند 1339 شمسى پايان يافت