عبد اللّه عبّاس گفت : زير آن دو در درج . كسائى گفت : در پيش آن دو بوستان دو بوستان ديگر باشد [ مُدْهامَّتانِ ] « 1 » سبز و سيراب باشند چنان كه با سياهى زنند ؛ كشت و گياه چون سيراب باشد با سياهى زند و گفتند كه : درهم شده شاخهاى او . [ سوره الرحمن ( 55 ) : آيات 66 تا 78 ] فِيهِما عَيْنانِ نَضَّاخَتانِ ( 66 ) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 67 ) فِيهِما فاكِهَةٌ وَ نَخْلٌ وَ رُمَّانٌ ( 68 ) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 69 ) فِيهِنَّ خَيْراتٌ حِسانٌ ( 70 ) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 71 ) حُورٌ مَقْصُوراتٌ فِي الْخِيامِ ( 72 ) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 73 ) لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَ لا جَانٌّ ( 74 ) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 75 ) مُتَّكِئِينَ عَلى رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَ عَبْقَرِيٍّ حِسانٍ ( 76 ) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 77 ) تَبارَكَ اسْمُ رَبِّكَ ذِي الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ ( 78 ) در آن دو بهشت « 2 » دو چشمه باشد كه آب از ايشان برمىجوشد و آنگه روان مىشود . عبد اللّه عبّاس گفت : برمىدمد بخير و بركت بر اهل بهشت . ابن مسعود گفت : بجاى آب ازين چشمه‌ها مشك و كافور برمىجوشد « 3 » در آن دو بهشت « 4 » ميوه باشد . و خرما و انار و تخصيص خرما و انار براى تفضيل كرد « 5 » .

--> ( 1 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « [ مُدْهامَّتانِ ] يعنى از بسيارى آب كه خورده باشد سبزى سير شده باشد چنان كه با سياهى زند و كشت و گياه چون سيراب باشد اين رنگ دارد يقال : ادهامّ الزرع ادهيماما فهو مدهامّ و الجنّة مدهامّة و الجنّتان مدهامّتان و مثله فى المعنى قول ذى الرمّة كسا الاكم منها غضّة حلّة حبشيّة ؛ گياه آن پشته را حبشى خواند از اين معنى ؛ و گفتند : [ مُدْهامَّتانِ ] ملتقتان ؛ درختان او در هم شده » . ( 2 ) - در بعضى نسخ : « درو » و در بعضى ديگر : « در آن » تنها . ( 3 ) - ابو الفتوح ( ره ) نسبت به [ نَضَّاخَتانِ ] گفته : « نضخ و نضخ و رشح و رشّ متقاربند جز آنست كه [ رشّ ] كمتر باشد از [ رشح ] آنگاه [ نضح ] باشد آنگاه [ نضخ ] و قال من كلّ نضّاخة الذّفرى اذا عرفت » . ( 4 ) - در بعضى نسخ : « در آنجا » و در بعضى ديگر : « در اينجا » . ( 5 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « و خرما و انار از جملهء ميوه باشد و ليكن آن را تخصيص كرد براى تفضيل چنان كه و ملائكته و رسله و جبرئيل و ميكال ، و كقوله : حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى ، و كقوله وَ إِذْ أَخَذْنا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثاقَهُمْ وَ مِنْكَ وَ مِنْ نُوحٍ » .