أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
247
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
منتشر شوند و مطموس گردند فى قوله : و اذا النّجوم طمست ، و فى قوله : و اذا الكواكب انتثرت . بعضى ديگر گفتهاند كه : مراد آن ستارگانند كه وقت سحر نزديك شوند بغروب و براى آن قسم كرد به آن كه علامات نماز شب كنندگاناند كه به آن وقت بشناسند و برخيزند و عبادت كنند خداى تعالى را . در خبرست كه علىّ بن الحسين زين العابدين عليه السّلام همهء شب نماز كردى چون وقت سحر بودى بميان سراى آمدى و بر نگريدى و گفتى : إلهى غارت نجوم سمائك و نامت عيون أنامك « 1 » و هدأت أصوات عبادك و أنت الّذى « 2 » لا تأخذك سنة و لا نوم « 3 » ؛ بار خدايا ستارگان آسمانت نزديك رسيدند بفروشدن ، و چشمان خلقانت بخفت ، و آواز بندگانت ساكن شد ، و تو آن خداوندى كه ترا خواب نبود . صادق عليه السّلام گفت : مراد به [ نجم ] رسول است [ إِذا هَوى ] اى انصرف ليله المعراج . در خبرست كه ابو طالب را گفتند كه : محمّد از وقت نماز خفتن باز پديد نيست « 4 » همه شبش در مكّه طلب مىكردند و علىّ بن أبي طالب در كعبه طلب مىكرد و امّ هانى در حجره طلب مىكرد و هيچ جاى نمىيافتند ابو طالب سلاح برگرفت و بنى هاشم را
--> ( 1 ) - در غالب نسخ : « خلقك » ليكن در بعضى نسخ و در تمام نسخ تفسير ابو الفتوح كما فى المتن . ( 2 ) - در غالب نسخ : « إله » . ( 3 ) - مجلسى ( ره ) در مجلّد حادى عشر بحار نقلا از مصباح المتهجّد شيخ - الطائفه ( ره ) گفته ( چاپ امين الضرب ص 25 ؛ س 4 ) : « قال طاوس الفقيه : رأيت علىّ بن الحسين يطوف من العشاء الى سحر و يتعبّد فلمّا لم ير أحدا رمق الى السماء بطرفه و قال : إلهى غارت نجوم سماواتك و هجعت عيون انامك و أبوابك مفتّحات للسائلين ( تا آخر دعاء » . بايد دانست كه طبق مدلول اخبار معتبرة صحيحه از وظايف شخص قائم به نماز شب آنست كه چون از خواب بيدار شود بآفاق آسمان بنگرد و دعائى را كه از جملهء فقراتش اين عبارت است : « اللّهمّ ( تا آنكه ) غارت النّجوم و نامت العيون و أنت الحىّ القيّوم لا تأخذك سنة و لا نوم » بخواند ؛ و طالب تمام دعا بكتب حديث و فقه و دعا در باب آداب قيام به نماز شب مراجعه كند كه بهر كدام مراجعه كند دعا را مييابد . ( 4 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) : « از نماز خفتن تا حال پديد نيست » .