قتاده و زهرى گفتند : [ سائل ] آن باشد كه خواهد و [ محروم ] آن باشد كه نخواهد . زيد اسلم گفت كه : [ محروم ] آن باشد كه زرعش را يا ميوه‌اش را آفت رسيده باشد يا چهار پايش را . عبد اللّه ابى قلابه « 1 » گفت كه : مردى را از اهل يمامه سيلى بيامد و مالى كه داشت از مواشى ببرد يكى از اصحاب رسول گفت : هذا المحروم « 2 » اين مرد محروم است او را توزيعى « 3 » بايد كرد . توزيعش كردند . شعبى « 4 » گفت : هفتاد

--> ( 1 ) - در نسخ چاپى تفسير ابو الفتوح ( ره ) « عبد اللّه بن أبى قلابه » و گمان مىكنم كه كلمهء « ابن » از اضافات نسّاخ باشد بدليل نسخ اين تفسير و همچنين نسخ خطّى ابو الفتوح ( ره ) و بالاتر از همهء اينها تصريح اهل فنّ است ؛ در منتهى الارب گفته : « ابو قلابة ككتابة تابعيّى است » فيروزآبادى در قاموس گفته : « و ابو قلابة ككتابة تابعىّ » و زبيدى در تاج العروس عبارت صاحب قاموس را چنين شرح كرده : « ابو قلابة عبد اللّه بن زيد الجرمى تابعى جليل و محدّث مشهور » . خزرجى در خلاصهء تذهيب الكمال گفته ( س 168 ) : « عبد اللّه بن زيد بن عمرو بن عامر الجرمى بجيم أبو قلابة بكسر القاف البصرى أحد الائمّة نزل الشام عن عائشة و عن عمر مرسلا و حذيفة و ابن عباس و أبى هريرة و معاوية و خلق و عنه مولاه ابو رجاء و قتادة و أيّوب و خالد الحذاء و عاصم الاحول و خلق ؛ قال أيوب : أبو قلابة من الفقهاء ذوى الالباب قال ابن سعد : ثقة كثير الحديث ، قال خليفة : مات بالشام سنة أربع و مائة و قيل : سنة ستّ و قيل : سنة سبع » . ( 2 ) - كذا در نسخ اين تفسير و نسخ خطّى ابو الفتوح ( ره ) ليكن در نسخ چاپى آن : « محروم » ( بدون لام ) . ( 3 ) - « توزيع » بمعنى قسمت و تفريق است در منتهى الارب گفته : « پخش كردن بر جمعى براى ديگرى و پراكنده كردن » و در غياث اللغات گفته : « توزيع ( حرف سوم زاى معجمه ) پراكنده كردن و پخش كردن ؛ از منتخب و لطايف و كشف » پس مراد كمك و بذل مالى به كسى است كه آن كمك و مال بوسيلهء عدّهء از مردم انجام يابد مثلا صد تومان بوى بدهند آن صد تومان بوسيلهء صد نفر يا پنجاه نفر يا كم يا بيش جمع شود و در اين زمانها آن را « اعانه » مىگويند . ( 4 ) - محدّث قمى ( حاجى شيخ عبّاس ره ) در الكنى و الالقاب گفته ( ج 2 ص 277 ) : « الشعبىّ بفتح الاول و سكون الثانى أبو عمرو عامر بن شراحيل الكوفى ينسب الى [ شُعَبٍ ] بطن من همدان يعدّ من كبار التابعين و جلّتهم و كان فقيها شاعرا روى عن خمسين و مائة من أصحاب رسول اللّه ( ص ) كذا عن السمعانى و حكى عنه قال : أدركت خمسمائة من الصحابة ، و عن مكحول قال : ما رأيت أفقه من الشعبى . و قال آخر : الشعبى فى زمانه كابن عبّاس فى زمانه ، و وثّقه ابن حجر و لكن لا يخفى أنّه عند علماء الشيعة مذموم مطعون و قد روى عنه أشياء رديّة فراجع رجال الكشّى فى ترجمة الحارث الاعور ( تا آخر ترجمهء او ) » .