أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

196

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

در قيامت بيايند و بر صراط باستند ؛ و با دوزخ مقاسمت كنند و رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اين كار تفويض كرده باشد بامير المؤمنين عليه السّلام تا وى دوزخ را مىگويد : هذا لى هذا لك ، خذيه فانّه من أعدائى ذريه فانّه من اوليائى ؛ اين را بگير كه از دشمنان من است ، و آن را دست بدار كه از دوستان من است ؛ پس خطاب با هر دو است ايشان را گويد : در دوزخ اندازيد هر كافرى را بنبوّت محمّد ( ص ) و هر عنيدى را بولايت علىّ بن ابى طالب عليه السّلام و دليل اين تأويل حديث حارث همدانى است كه وقتى گفت : يا امير المؤمنين من از دو جايگاه مىترسم ؛ يكى از سكرات مرگ و ديگر از سر دو راه كه اين دو جاى جاى خطرست أمير المؤمنين عليه السّلام ويرا گفت : مترس كه من در هر دو جايگاه حاضر باشم قال :

--> آنچه در متن ملاحظه مىشود ) » . شيخ بزرگوار عاليمقدار عبد الجليل رازى قزوينى ( ره ) در كتاب شريف بعض مثالب النواصب فى نقض بعض فضائح الروافض كه معروف بكتاب النقض است نسبت به اين آيه چنين گفته است ( ص 292 - 293 ) : « آنگه گفته است : و در معنى اين آيه كه خداى تعالى مىگويد [ أَلْقِيا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍ ] كه رسم عرب و اصطلاح ايشان چنان باشد كه بيشتر مخاطبه با دو كس كنند چنان كه گويند « قفانبك » « و اضربا عنقه » « و خليلىّ » و نظيرش بسيار است پس « ألقيا » همان معنى دارد و مفسّران بعضى گفته‌اند : خطاب با دوزبانيه است كه دوزخيان را بگيرند رافضى گويد : خطاب با محمّد است و على است ( صلوات اللّه عليهما ) كه محمّد ( ص ) و على بر شفير دوزخ باشند ( تا آنكه گفته ) : جواب آنست كه « معنى « ألقيا » عادت عرب چنان است كه اگرچه مخاطبه با يكى باشد براى نظم كلام و فصاحت « خليلىّ » و « قفا » و مانند اين گويند و بر اين معنى انكارى نيست و آنچه گفته كه : خطاب با دوزبانيه است در تفاسير شيعه اين معنى نيست و اين اگر باشد روا باشد كه هم با دو ركن مسلمانى باشد . ( تا آنكه گفته ) « و آنچه در تفاسير شيعه آورده‌اند در معنى اين آيه آنست كه گويند : بو حنيفه و بو ليلى بعيادت سليمان أعمش رفتند در آن مرضى كه متوفّى شد و او را گفتند كه : ما را حديثى كن ، او گفت : أقعدونى و أسندونى ؛ مرا راست كنيد و نيك بنشانيد ؛ همچنان كردند خبرى چند روايت كرد ؛ آنگه روايت كرد از حسن بن على عليهما السّلام كه او در معنى اين آيه گفت : [ أَلْقِيا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍ ] قال عليه السّلام : الكافر بجدّى رسول اللّه ( ص ) و الجاحد حقّ علىّ بن أبى طالب عليه السّلام ، مراد از [ كافر ] آن است كه منكر رسالت جدّم