أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

118

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

چون با هم خالى شوند با سر كفر شوند . [ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ ] پس از آنكه ظاهر شد ايشان را راه راست و طريق مسلمانى . [ الشَّيْطانُ سَوَّلَ لَهُمْ ] شيطان ايشان را بياراست و اغرا كرد و مهلت داد ايشان را يعنى در آرزوى مهلتشان افكند و گفتند كه : شيطان تسويل كرد و خداى تعالى مهلت داد و تعجيل نكرد بعقوبت ؛ تا باشد كه : انديشه كنند و باز آيند ، اين تسويل شيطان و غرور بسبب آن بود ايشان را كه كاره داشتند آنچه خداى تعالى فرستاد از قرآن . صادق عليه السّلام گفت كه : در حقّ على عليه السّلام و امامت و ولايت وى [ سَنُطِيعُكُمْ فِي بَعْضِ الْأَمْرِ ] زود بود كه : طاعت شما داريم در بعضى از كارها يعنى در مخالفت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و گفتند كه : اين سخن جهودان گفتند منافقان را كه : موافقت رأى و مراد شما كنيم در بعضى كارها در آنچه ممكن باشد آنگه گفت : [ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ إِسْرارَهُمْ ] و خداى تعالى مىداند سرّها و رازهاى ايشان و ضمير و اعتقاد ايشان [ فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ ] پس چگونه بود حال ايشان در آن وقت كه فرشتگان جان ايشان بر ميدارند و برويها و پشتهاى ايشان ميزنند بر سبيل عقوبت ، و اين در گور باشد و در قيامت . آنگه گفت : اين براى آن باشد كه ايشان متابعت كردند آن را كه : خداى تعالى را بخشم آورد از معاصى ، و كاره بودند رضاى خداى تعالى را يعنى ايمان و طاعت را كه رضاى خداى تعالى در آن است پس خداى تعالى حكم كرد ببطلان عمل ايشان از آنكه بىايمان بودند و عمل بىايمان قبول نباشد . [ سوره محمد ( 47 ) : آيات 29 تا 32 ] أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ أَنْ لَنْ يُخْرِجَ اللَّهُ أَضْغانَهُمْ ( 29 ) وَ لَوْ نَشاءُ لَأَرَيْناكَهُمْ فَلَعَرَفْتَهُمْ بِسِيماهُمْ وَ لَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ أَعْمالَكُمْ ( 30 ) وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجاهِدِينَ مِنْكُمْ وَ الصَّابِرِينَ وَ نَبْلُوَا أَخْبارَكُمْ ( 31 ) إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ شَاقُّوا الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدى لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئاً وَ سَيُحْبِطُ أَعْمالَهُمْ ( 32 ) آيا مىپندارند آنان كه در دلهاى ايشان شكّى و نفاقى هست كه خداى تعالى كينه‌هاى ايشان را كه بر مؤمنان دارند بيرون نخواهد كرد و مؤمنان را بر آن مطّلع نخواهد گردانيد [ وَ لَوْ نَشاءُ ] و اگر خواهيم اى محمّد ايشان را به تو نمائيم و اعلام كنيم