أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

17

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

بطاعت و پرستش خداى بأمر و فرمان او ، و چراغى باشى روشن كه به تو راه يابند در ظلمت و تاريكى ضلالت و جهالت ، و تا مددى باشد نور نبوّت تو ديده‌هاى اهل بيتش را چنان كه چراغ مدد است مر نور چشمها را . آنگه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را فرمود كه : بشارت ده مؤمنان را به آنكه ايشان را از خداى فضلى بزرگوار است و ثوابى بىشمار ، و فرمان مبر كافران و منافقان را و دست از رنج ايشان بدار و توكّل و اعتماد بر خداى كن كه او كافى و بسنده و و كيل و كارگزارى هست بندگان خود را . [ سوره الأحزاب ( 33 ) : آيات 49 تا 50 ] يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا نَكَحْتُمُ الْمُؤْمِناتِ ثُمَّ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ فَما لَكُمْ عَلَيْهِنَّ مِنْ عِدَّةٍ تَعْتَدُّونَها فَمَتِّعُوهُنَّ وَ سَرِّحُوهُنَّ سَراحاً جَمِيلاً ( 49 ) يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَحْلَلْنا لَكَ أَزْواجَكَ اللاَّتِي آتَيْتَ أُجُورَهُنَّ وَ ما مَلَكَتْ يَمِينُكَ مِمَّا أَفاءَ اللَّهُ عَلَيْكَ وَ بَناتِ عَمِّكَ وَ بَناتِ عَمَّاتِكَ وَ بَناتِ خالِكَ وَ بَناتِ خالاتِكَ اللاَّتِي هاجَرْنَ مَعَكَ وَ امْرَأَةً مُؤْمِنَةً إِنْ وَهَبَتْ نَفْسَها لِلنَّبِيِّ إِنْ أَرادَ النَّبِيُّ أَنْ يَسْتَنْكِحَها خالِصَةً لَكَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ قَدْ عَلِمْنا ما فَرَضْنا عَلَيْهِمْ فِي أَزْواجِهِمْ وَ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ لِكَيْلا يَكُونَ عَلَيْكَ حَرَجٌ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً ( 50 ) اى مؤمنان چون نكاح با زنان مؤمنه كنيد پس آنگاه طلاق دهيد ايشان را پيش از آنكه با ايشان خلوت كنيد و نزديكى سازيد شما را بر ايشان هيچ عدّهء نباشد ؛ در حال شوهر توانند كرد ، و اين دليل است بر آنكه عدّه حقّى است واجب مردانرا بر زنان ، و اگر بر ايشان عقد كرده باشيد و ذكر مهر نكرده باشيد ايشانرا متعه بدهيد و « متعه » بر قدر مرد بايد چنان كه گفت : [ عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَ عَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهُ ] و رها كنيد ايشان را رها كردنى نيكو چنان كه ضرر بايشان نرسانيد ، مفسّران گفتند : [ سراح جميل ] آن باشد كه بيرون از نيمهء مهر متعه بدهند بر سبيل استحباب ، و در