أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
503
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
وَ اتَّقُوا يَوْماً لا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً وَ لا يُقْبَلُ مِنْها عَدْلٌ وَ لا تَنْفَعُها شَفاعَةٌ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ . ( سورهء بقره ؛ صفحهء 142 پيوسته بآيهء فوق ) شكر آن نعمت آنست كه بمحمّد كه رسول من است ايمان آوريد ، و بترسيد از روزى كه در آن روز هيچ نفس ديگرى را دستگير نباشد و هيچ جزا نتواند داد و فديه و بدل قبول نكنند و شفاعتش سود ندارد ، و نه ايشان را كه اهل دوزخند يارى كنند بدانكه عذاب خداى از ايشان دفع كنند يا تخفيف كنند . إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَ إِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُوا بِها وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا لا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ بِما يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ . ( از جلد دوّم سورهء آل عمران ؛ صفحهء 110 ) ميگويد : كه صفتى ديگر منافقان را آن است كه از غايت دشمنى شما را چنانند كه اگر نيكوئى و خيرى و راحتى بشما رسد ايشان اندوهگين شوند و دلتنگ باشند و اگر غمى و اندوهى و بدى بشما رسد ايشان شاد شوند ، و اگر شما صبر كنيد و بر كيد ايشان بردبارى نمائيد شما را كيد ايشان هيچ زيان ندارد كه مكر و كيد كار ضعيفان باشد پس صبر كنيد و پرهيزگارى را كار بنديد كه خداى تعالى بدانچه ايشان ميكنند عالم است و علم او محيط جملهء معلومات است . إِنَّ وَلِيِّيَ اللَّهُ الَّذِي نَزَّلَ الْكِتابَ وَ هُوَ يَتَوَلَّى الصَّالِحِينَ وَ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لا يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَكُمْ وَ لا أَنْفُسَهُمْ يَنْصُرُونَ ( از جلد سوّم سورهء اعراف ؛ ص 304 - 305 ) ميگويد اى محمّد بگو ايشان را كه : ولىّ من و يار من و ياور من آن خدائى است كه كتاب قرآن فرستاد ، او مرا نگاهدارد و نصرت دهد و بنفس خود متولّى كار صالحان شود و با كسى نگذارد ، و آنان كه شما ايشان را مىپرستيد بدون خداى از بتان ؛ شما را نصرت نتوانند كرد و يارى نتوانند داد و خود را هم يارى نتوانند كرد ، از آنجا كه جمادند صلاحيت حيّى و قادرى ندارند .