أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

447

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

بالاتر از اين است رعايت حماى كتاب خدا و حريم قرآن مقدّس ، كافى است در اين باب ملاحظهء حال زمخشرى و فخر رازى و قاضى بيضاوى و شيخ طوسى و طبرسى و ابو الفتوح رازى و آلاف الوف امثال ايشان كه بعد از چه قدر احاطه و چه مايه تضلّع و چه اندازه تبحّر بتفسير قرآن مجيد اقدام نموده‌اند و چون امر در اين مورد بسيار واضح است بتطويل در اين موضوع نمىپردازيم و به اين مقدار كه اشاره شد طبق گفتار سعدى « در خانه اگر كس است يك حرف بس است » اكتفا ميكنيم . پس ما را زيبنده و شايسته بلكه وظيفه و فريضه است كه پيشينيان بزرگوار خود را پيروى نموده حرمت دين و مذهب را نگاهداريم و دخول در حريم كتاب و سنّت را بازيچه نشماريم و تا مقدّمات اهليّت و صلاحيّت آن را بتصديق اهل خبره احراز نكنيم به آن نپردازيم زيرا امر گاهى بر خود شخص مشتبه مىشود و خود را صالح بكارى و واجد مقامى مىپندارد در صورتى كه صلاحيت آن را ندارد چنان كه گفته‌اند : و من البلوى الّتى ليس لها فى النّاس كنه * أنّ من يعلم شيئا يدّعى اكثر منه حاصل آنكه چنان كه ملايك طبق بيان خودشان « و ما منّا الّا له مقام معلوم » هر يكى مقامى خاصّ دارد علما و دانشمندان نيز داراى مراتب مختلفه و مقامات متفاوته هستند و تا هر يك بمقام خود اكتفا مىكند و از حدّ خود تجاوز نمينمايد فائدهء مترتّبه بر علم او حاصل خواهد شد و حدود محفوظ خواهد ماند و اگر نه نتيجهء مطلوبه و غايت مقصوده به عمل نخواهد آمد و حدود محفوظ نخواهد ماند چه نيكو گفته‌اند « گر حفظ مراتب نكنى زنديقى » . و چون قوام دين و شريعت و بقاء مذهب و ملّت با محفوظ ماندن كتاب و سنّت است پس اگر نااهلان بر سر اين دو اثر نيز بتازند و حريم آن دو را جولانگاه خود سازند بايد بر اسلام سلام گفت و بر دين و مذهب فاتحه خواند پس چنان كه پيشينيان ما اين حريم را پاك و پاكيزه بما سپرده‌اند ما نيز بايد در رعايت آن و حفظ مقام نزاهت آن حتّى از ادناس و اوساخ عدم صلاحيت بكوشيم و پاك و بدون آلودگى بنسل آينده بسپاريم تا عمل بوظيفه نموده و حقّ امانت را ادا كرده باشيم . نسأل اللّه ان يوفّقنا للعلم و العمل و يعصمنا من الخطاء و الخطل بفضله و كرمه و بحرمة نبيّه و اهل بيته .